blog

    Aantasting situeringswaarde: planschade?

    Paul HerderPublicatiedatum: 18 september 2015
    Aantasting situeringswaarde: planschade?

    De ontwikkelingsmogelijkheden van een agrarisch bedrijf hangen veelal direct samen met de afstand tot omliggende woningen. Door de realisatie van een nieuwbouwwijk kan de afstand tussen wonen en agrarische bedrijvigheid worden verkleind. De dagelijkse bedrijfsvoering van een agrarische onderneming hoeft niet direct te worden gehinderd door de komst van de woonwijk. Het kan echter wél zo zijn dat de uitbreidingsmogelijkheden van de agrarische onderneming worden beperkt. Die beperking kan een waardevermindering van de agrarische onderneming tot gevolg hebben. Maar dat geldt ook voor de situering van het bedrijf ten opzichte van dorp of stad. Anders gezegd: de agrarische ondernemer lijdt schade. Is het mogelijk om deze schade vergoed te krijgen?

    Planschadeverzoek

    Een nieuwe woonwijk wordt meestal via een bestemmingsplan mogelijk gemaakt. Als nadeel ontstaat vanwege een bestemmingsplan, is het op grond van de Wet ruimtelijke ordening mogelijk een planschadeverzoek in te dienen. Een dergelijke aanvraag moet worden ingediend bij burgemeester en wethouders van de betrokken gemeente. Let er daarbij op dat het planschadeverzoek binnen vijf jaar na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan aan burgemeester en wethouders moet worden voorgelegd. De Wet ruimtelijke ordening geeft overigens geen basis voor een volledige schadevergoeding. Artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening rept over een tegemoetkoming in de schade.

    De planvergelijking

    Aan de hand van het planschadeverzoek beoordelen burgemeester en wethouders of sprake is van schade die voor een tegemoetkoming in aanmerking komt. Bij deze beoordeling dient het college verschillende aspecten te betrekken. Vast moet komen staan dat door het bestemmingsplan een nadeliger situatie is ontstaan. Daartoe dient een objectieve vergelijking te worden gemaakt tussen het nieuwe en het oude bestemmingsplan. Aan de hand daarvan kan worden vastgesteld of de agrarische onderneming in een nadeliger positie terecht is gekomen en er dus sprake is van schade. In dit licht is de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 26 augustus 2015 interessant. In deze zaak stelt een veehouder schade te hebben ondervonden door de komst van nieuwbouwwijk vlak bij zijn bedrijf. Natuurlijk kwam in beroep aan de orde of de nieuwbouwwijk de veehouderij op slot zet, maar los daarvan werd aan de Raad van State de vraag voorgelegd of de situeringswaarde van het bedrijf werd aangetast door de nieuwe woonwijk. Met situeringswaarde wordt bedoeld of een redelijk handelend koper voor het agrarisch bedrijf minder zal willen betalen omdat de bebouwde kom van een dorp of stad dichter bij het bedrijf is komen te liggen. De veehouder was van mening dat zijn bedrijf minder waard was geworden nu dat dichter bij de bebouwde kom was komen te liggen en dat een planologische verslechtering opleverde. Burgemeester en wethouders hadden dat niet onderzocht.

    Wegvallen van uitbreidingsmogelijkheden en bedrijfsomgeving

    Burgemeester en wethouders wierpen op dat de uitbreidingsmogelijkheden van het bedrijf niet werden beperkt en lieten het daarbij. De Raad van State overweegt echter dat de waarde van een agrarisch object weliswaar primair aan de aanwendingsmogelijkheden van dat object wordt ontleend, maar dat niet uitsluit dat ook andere schadefactoren op die waarde van invloed kunnen zijn. De Raad van State voegt daaraan toe dat de komst van de woonwijk van betekenis kan zijn voor de situeringswaarde van het bedrijf. Onderzocht had moeten worden of de veehouder in dit opzicht niet in een nadeliger positie is komen te verkeren. De Raad van State stuurt de gemeente dus met huiswerk weg.

    Kortom:

    Wonen en agrarische bedrijvigheid verdragen elkaar niet altijd even goed. Als die functies in een bestemmingsplan op korte afstand van elkaar worden gepland kan dat nadelige effecten hebben voor het agrarisch bedrijf en in het bijzonder de ontwikkelingsmogelijkheden daarvan. Dat geldt zeker als het bedrijf op slot wordt gezet, maar ook als het bedrijf minder aantrekkelijk wordt voor kopers vanwege de ligging nabij een woonkern. Dien dan een planschadeverzoek in. Reken je overigens niet te snel rijk. Verschillende aspecten kunnen een tegemoetkoming in de schade beperken of verhinderen.