blog

    Actualisering van een bestemmingsplan afdwingbaar?

    Paul HerderPublicatiedatum: 26 november 2015
    Actualisering van een bestemmingsplan afdwingbaar?

    Voor het gehele grondgebied van een gemeente dient de gemeenteraad één of meerdere bestemmingsplannen vast te stellen. Dat volgt uit artikel 3.1 Wet ruimtelijke ordening. Ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening worden in zo’n bestemmingsplan bestemmingen aangewezen. Per bestemming worden regels opgenomen omtrent het gebruik van de grond en de bouwmogelijkheden. Een bestemmingsplan dient telkens na een periode van 10 jaar opnieuw te worden vastgesteld. Zo wordt bereikt dat het bestemmingsplan actueel blijft. Het komt echter regelmatig voor dat de gemeente daarmee in verzuim blijft. Valt actualisering dan af te dwingen?

    Wettelijke actualiseringsverplichting bestemmingsplan

    Een bestemmingsplan dient binnen 10 jaar na de vaststelling daarvan te worden geactualiseerd. De gemeenteraad kan de planperiode met nog eens met 10 jaar verlengen. Dit is mogelijk indien de gemeenteraad van oordeel is dat het bestemmingsplan nog steeds actueel is. Om ervoor te zorgen dat bestemmingsplannen ook daadwerkelijk worden geactualiseerd heeft de wetgever een prikkel bedacht om de gemeenteraad ertoe te bewegen vastgestelde bestemmingsplannen te actualiseren. Indien na het verloop van de termijn van 10 jaar geen nieuw bestemmingsplan is vastgesteld (en geen verlengingsbesluit is genomen) mogen er geen leges meer worden geheven voor de toets aan dat bestemmingsplan van aanvragen om een omgevingsvergunningen. Het gemis aan legesinkomsten doet een gemeente pijn. Maar deze sanctie is niet meer dan een prikkel om het bestemmingsplan te actualiseren. Kan actualisering ook daadwerkelijk worden afgedwongen (bij de rechter)?

    Beroep niet tijdig beslissen

    Recent is een dergelijke situatie aan de orde geweest bij de Raad van State. In de uitspraak van 18 november 2015 kwam een zaak aan de orde waarin een gemeente niet tijdig aan de actualiseringsverplichting had voldaan. Een grondeigenaar stelde de gemeenteraad eerst in gebreke. Dat hielp niet. Daarop volgde beroep op de Raad van State.

    Actualisering afdwingbaar?

    De Raad van State stelt vast dat de gemeenteraad het bestemmingsplan inderdaad niet tijdig had geactualiseerd. Beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit is in dit geval – volgens de Raad van State – echter niet mogelijk. Belanghebbenden die actualisatie van een bestemmingsplan wensen, kunnen daartoe een aanvraag indienen. Dit had de grondeigenaar niet gedaan. Als niet tijdig op zo’n aanvraag wordt beslist, is beroep mogelijk. Zonder aanvraag kan dat niet. Dit komt – zo overweegt de Raad van State – omdat de Wet ruimtelijke ordening een specifieke regeling kent. De Raad van State heeft daarbij het oog op de legessanctie.

    Hoe moet het dan wel?

    In deze zaak was de grondeigenaar uit op een concrete bestemmingsverandering van zijn gronden. Hij wilde daarop namelijk een woning bouwen. Voor de hand ligt het dan om aanvraag om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan in te dienen.

    Als er nog geen concreet plan ligt, kan aan de raad het verzoek worden gedaan om het bewuste bestemmingsplan te actualiseren. Indien niet tijdig op deze aanvraag wordt beslist, staat daartegen beroep niet-tijdig beslissen open. Met dit beroep kan bereikt worden dat alsnog op de aanvraag wordt beslist. Niet dat de gemeenteraad dwangsommen verbeurt. Dat laatste heeft de Raad van State al veel eerder uitgemaakt.