blog

    De Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) bruikbaar bij bestemmingsplannen?

    De Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) bruikbaar bij bestemmingsplannen?

    Op 25 april 2016 kwam in twee uitspraken van de voorzieningenrechter van de Raad van State (hierna: de voorzieningenrechter) de vraag aan de orde of de gemeenteraad bij de vaststelling van het bestemmingplan met toepassing van artikel 19j van de Natuurbeschermingswet 1998 gebruik mag maken van de passende beoordeling van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). In beide gevallen had de gemeenteraad geen passende beoordeling gemaakt maar verwezen naar de passende beoordeling van de PAS. Kan dit?

    Plan dat ziet op prioritair project

    De twee uitspraken zien op verschillende situaties. In het ene geval was een bestemmingsplan aan de orde waarmee een prioritair project planologisch werd toegestaan. Een prioritair project is een project van nationaal of provinciaal maatschappelijk belang, waarvoor op grond van de PAS vooraf de benodigde ontwikkelingsruimte is gereserveerd. Hierdoor staat de verlening van de Natuurbeschermingswetvergunning voor zo’n project op voorhand vast (op grond van artikel 19km, tweede lid, Nbw jo artikel 19kn Nbw). Alle prioritaire projecten zijn opgenomen in de bijlage bij artikel 6 van de Regeling PAS. In de uitspraak van 25 april 2016 ging het om een nieuwe ontsluitingsweg. In de uitspraak was de vraag aan de orde of de gemeenteraad kon volstaan met een verwijzing naar de PAS zonder een op maat gesneden passende beoordeling voor het prioritair project op te stellen.

    Plan dat ziet op project waarvoor voldoende ontwikkelingsruimte beschikbaar is

    In de andere uitspraak van 25 april 2016  ging het om een bestemmingsplan waarin een aantal projecten (ten behoeve van de ontwikkeling van een kustzone) planologisch werden toegestaan. Voor deze projecten (geen prioritaire projecten) was een berekening gemaakt met het rekeninstrument van de PAS (AERIUS) waaruit bleek dat er voldoende ontwikkelingsruimte binnen de PAS beschikbaar is om de door het plan voorziene projecten toe te staan. De gemeenteraad verwijst naar de passende beoordeling van de PAS om aan te geven dat het plan geen significante effecten voor de Natura 2000-gebieden veroorzaakt. De passende beoordeling van de PAS ziet onder meer op de beschikbaar gestelde ontwikkelingsruimte. In deze zaak stond eveneens de vraag centraal of de gemeenteraad kon volstaan met een verwijzing naar de PAS zonder een op maat gesneden passende beoordeling voor het project op te stellen.

    Rechtsvragen

    In beide zaken werd de voorzieningenrechter om een spoedvoorziening gevraagd vooruitlopend op de behandeling in de bodemzaken. Een voorlopige voorziening procedure leent zich echter niet altijd voor een uitgebreide beoordeling van de zaak. Dit is ook het geval in deze zaken. De voorzieningenrechter schorst de besluiten tot vaststelling van beide bestemmingsplannen, in afwachting van de beantwoording van een aantal principiële vragen die pas in de bodemprocedure zullen worden beantwoord. In de bodemprocedure zal antwoord worden gegeven op de volgende kernvragen:

    1.      Mag de gemeenteraad de passende beoordeling van de PAS überhaupt ten grondslag leggen aan een bestemmingsplan?

    Hierbij zal de Raad van State moeten oordelen over het standpunt van appellanten dat op grond van artikel 19km Nbw geen ontwikkelingsruimte kan worden toegedeeld aan een bestemmingsplan en daarom geen gebruik gemaakt zou mogen worden van de passende beoordeling van de PAS. Ik wijs er op dat uit de parlementaire geschiedenis juist blijkt dat voor plannen wel gebruik gemaakt zou moeten kunnen worden van de passende beoordeling die ten grondslag ligt aan de PAS (zie Eerste Kamer, 2013-2014, 33 669, C, pagina 11 en Tweede Kamer, 2012-2013, 33 669, nr. 3, pagina 8 en pagina 15).

    2.      Zo ja, in hoeverre mag de gemeenteraad de passende beoordeling van de PAS ten grondslag leggen aan het bestemmingplan?

    De Raad van State zal moeten bekijken hoe artikel 19j, vijfde lid, Nbw moet worden uitgelegd. Op grond van dit artikel is het niet nodig om een passende beoordeling voor een bestemmingsplan op te stellen indien het plan een herhaling of voortzetting is van een plan of project waarvoor reeds eerder een passende beoordeling is gemaakt. Appellanten hebben aangevoerd dat hiervan geen sprake is bij de passende beoordeling van de PAS.Ook hebben appellanten aangevoerd dat de passende beoordeling van de PAS op zichzelf gebrekkig is. In de bodemzaken zal ook hierover een oordeel geveld moeten worden.

    3.      Mocht de gemeenteraad de verwachting hebben dat de (gereserveerde) ontwikkelingsruimte aan het (prioritaire) project zal worden toegedeeld?

    Ik verwacht dat dit voor een prioritair project, waarvoor reeds ontwikkelingsruimte is gereserveerd, sneller zal worden aangenomen dan voor een project waarvoor vrije ontwikkelingsruimte beschikbaar is.

    De voorzieningenrechter geeft aan dat de zitting in de bodemzaken naar verwachting zal plaatsvinden in november of december 2016, gelijktijdig met andere zaken waarin principiële rechtsvragen over de PAS aan de orde zijn.

    Eind 2016: beantwoording rechtsvragen

    Gelet hierop worden waarschijnlijk eind 2016 een aantal belangrijke vragen beantwoord over de PAS, waaronder de vraag of bij beoordeling van een bestemmingsplan op grond van artikel 19j Nbw gebruik mag worden gemaakt van de passende beoordeling van de PAS, zonder een op maat gesneden passende beoordeling voor het plan te maken. We houden de jurisprudentie nauwlettend in de gaten!