blog

    Is een nieuw agrarisch bedrijf in het buitengebied een normale maatschappelijke ontwikkeling?

    Paul HerderPublicatiedatum: 22 april 2016
    Is een nieuw agrarisch bedrijf in het buitengebied een normale maatschappelijke ontwikkeling?

    Het buitengebied is een oase van rust. Althans dat is het ideaalbeeld dat woningeigenaren in het buitengebied vaak hebben. De vestiging van een agrarisch bedrijf op korte afstand van hun woning wordt dan ook meestal als ongewenst ervaren. Vaak wordt eerst geprocedeerd tegen de komst van het bedrijf door bijvoorbeeld het bestemmingsplan aan te vechten. Is dit niet succesvol, dan blijft de woningeigenaar zitten met verminderd woongenot. In sommige gevallen ondervindt de woningeigenaar zelfs schade in de vorm van een waardevermindering van zijn woning. Als schade ontstaat door een bestemmingsplan, is het op grond van de Wet ruimtelijke ordening mogelijk planschade te claimen. De Wet ruimtelijke ordening geeft geen basis voor een volledige schadevergoeding. Als de nieuwe ontwikkeling bijvoorbeeld een ‘normale maatschappelijke ontwikkeling’ betreft kan dit tot gevolg hebben dat niets of slechts een gedeelte van de schade wordt vergoed. Hoe zit dat in het buitengebied? Is de komst van een agrarisch bedrijf in het buitengebied een normale maatschappelijke ontwikkeling?

    Planschade

    Een nieuwe ontwikkeling wordt meestal via een bestemmingsplan mogelijk gemaakt. Als nadeel ontstaat door een bestemmingsplan, is het op grond van de Wet ruimtelijke ordening mogelijk planschade te claimen. Een dergelijk verzoek moet worden ingediend bij burgemeester en wethouders van de betrokken gemeente. Let er daarbij op dat het planschadeverzoek binnen vijf jaar na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan moet worden ingediend. De Wet ruimtelijke ordening geeft – zoals gezegd –  geen basis voor een volledige schadevergoeding. Artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening spreekt over een tegemoetkoming in de schade.

    Normaal maatschappelijk risico

    De Wet ruimtelijke ordening biedt dus geen basis voor een volledige schadevergoeding. Daar ligt onder meer de gedachte achter dat als iemand nadeel ondervindt als gevolg van een normale ontwikkeling in de samenleving, hij dit nadeel in beginsel zelf moet dragen. Dit wordt het ‘normaal maatschappelijk risico’ genoemd. Alleen de schade die uitkomt boven het ‘normaal maatschappelijk risico’ wordt vergoed. Hoe groot het normaal maatschappelijk risico is, verschilt per geval. In de rechtspraak zijn verschillende aanknopingspunten gegeven voor de bepaling van het normaal maatschappelijk risico. Zo is bijvoorbeeld van belang of de ontwikkeling een ‘normale maatschappelijke ontwikkeling’ is omdat de ontwikkeling viel te voorzien.

    Nieuw agrarisch bedrijf

    Recent moest de Raad van State zich buigen over beantwoording van de vraag of de vestiging van een agrarisch bedrijf in het buitengebied te verwachten viel. In het buitengebied van Enter was een rundveehouderij verplaatst. De nieuwe locatie van de rundveehouderij lag op een afstand van ongeveer 100 meter van een burgerwoning. Volgens de eigenaar van de woning veroorzaakte de komst van het melkveebedrijf schade: verlies van uitzicht, overlast door extra verkeer, overlast van licht, overlast van ongedierte en insecten en stankoverlast. Burgemeester en wethouders oordeelden dat dat de woningeigenaar inderdaad schade leed. De schade (€ 15.000,00) werd door burgemeester en wethouders echter niet vergoed omdat de schade onder het normaal maatschappelijk risico viel. De woningeigenaar bleek het hier niet mee eens en vocht het besluit aan tot bij de hoogste bestuursrechter.

    Oordeel Raad van State

    De Raad van State merkt allereerst op dat agrarische bedrijven in het buitengebied thuis horen. Dit betekent echter niet dat in alle gevallen een nieuw agrarisch bedrijf in het buitengebied een normale maatschappelijke ontwikkeling is. Dit hangt volgens de Raad van State af van de concrete omstandigheden van het geval. In geval van de rundveehouderij in Enter oordeelt de Raad van State dat de ontwikkeling inderdaad een normale maatschappelijke ontwikkeling is. De nieuwe vestigingslocatie past in het plaatselijke beleid. Dit leidt de Raad van State af uit het reconstructieplan en het landinrichtingsplan. Daarnaast waren er in het vestigingsgebied verschillende bedrijven gestopt waardoor het te verwachten viel dat juist in dit gebied nieuwe bedrijven de vrijgekomen ruimte zouden opvullen. De schade valt daarom onder het normaal maatschappelijk risico. De woningeigenaar krijgt geen schadevergoeding.

    Kortom:

    Wonen en agrarische bedrijvigheid verdragen elkaar niet altijd even goed. Als een agrarisch bedrijf op korte afstand van een woning wordt gevestigd, kan dat leiden tot een waardevermindering van de woning. Deze schade wordt echter niet in alle gevallen vergoed. Is de ontwikkeling een normale maatschappelijke ontwikkeling? Dan wordt de schade in beginsel niet vergoed. Bestaat er twijfel of in jouw geval sprake is van een normale maatschappelijke ontwikkeling? Neem dan gerust contact met mij op.