blog

    Koeien moeten de weg aan een touwtje oversteken: schade wordt beperkt vergoed

    Paul HerderPublicatiedatum: 24 november 2016
    Koeien moeten de weg aan een touwtje oversteken: schade wordt beperkt vergoed

    Een melkveehouder in de gemeente Maasdriel liet zijn koeien weiden aan weerszijden van een lokale weg. Om de weide te bereiken liet de melkveehouder zijn koeien twee maal per dag onder toezicht de weg oversteken. De lokale weg werd echter gereconstrueerd naar een doorgaande weg. Dat had ernstige gevolgen voor de mogelijkheden om de weg met koeien over te steken. De melkveehouder kan zijn koeien alleen nog aan de andere kant van de weg laten weiden als hij ze aangelijnd naar de overkant brengt. Voor de melkveehouder is dat een fiks nadeel. Komt dit nadeel voor vergoeding in aanmerking? Deze vraag is recent aan de orde geweest in een zaak bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

    Nadeelcompensatie

    Burgers en bedrijven kunnen schade lijden als gevolg van rechtmatige besluiten of handelingen van de gemeente. Ondanks dat het besluit of de handeling rechtmatig is, kan de gemeente aansprakelijk zijn voor schade die daaruit voortvloeit. In zo’n geval kan een aanvraag om tegemoetkoming in de schade worden ingediend bij burgemeester en wethouders van de betrokken gemeente. Een dergelijke aanvraag wordt een aanvraag om nadeelcompensatie genoemd. Als schade wordt vergoed is dat meestal niet volledig. Verschillende aspecten spelen daarbij een rol. 

    Normaal maatschappelijk risico

    Een van de aspecten op grond waarvan de schadevergoeding kan worden verminderd is het normaal maatschappelijk risico. Daar ligt onder meer de gedachte achter dat als iemand nadeel ondervindt van een normale maatschappelijke ontwikkeling in de samenleving, hij dit nadeel in beginsel zelf moet dragen. Alleen de schade die uitkomt boven het ‘normaal maatschappelijk risico’ wordt vergoed. De omvang van het normaal maatschappelijk risico verschilt per geval en wordt bepaald door de overheid die de aanvraag afhandelt. In de rechtspraak zijn verschillende aanknopingspunten gegeven voor de bepaling van de omvang van het normaal maatschappelijk risico. Zo is bijvoorbeeld van belang of sprake is van een normale maatschappelijke ontwikkeling, die te voorzien was.

    Korting of drempel

    In de praktijk worden veelal twee methoden gebruikt om de omvang van het normaal maatschappelijk risico voor ondernemingen te bepalen. De hoogte van het normaal maatschappelijk risico betreft een (percentuele) korting op de schadevergoeding of een (percentuele) drempel van het jaarlijkse inkomen van een ondernemer. In het geval van de melkveehouder kozen burgemeester en wethouders voor een korting van 50% op de schadevergoeding. De melkveehouder vond die benadering onrechtvaardig en procedeerde de zaak uit tot aan de Raad van State.

    Oordeel Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State

    In de procedure bij de Raad van State stelt de melkveehouder dat zijn normaal maatschappelijk risico te hoog is vastgesteld. Volgens de melkveehouder is het zeer gebruikelijk om koeien onder begeleiding de weg over te laten steken en waren er geen redenen om aan te nemen dat die mogelijkheid geheel zou verdwijnen. Van een normale maatschappelijke ontwikkeling kan dan ook geen sprake zijn, aldus de melkveehouder. De Raad van State gaat echter niet inhoudelijk in op de door de melkveehouder aangevoerde argumenten, maar bekijkt aan de hand van eerdere rechtspraak of het normaal maatschappelijk risico correct is vastgesteld. De Raad van State verwijst daartoe naar een eerdere uitspraak waarin is geoordeeld dat het acceptabel is om als normaal maatschappelijk risico een drempel te hanteren van 15% van de omzet op jaarbasis. Aangezien de berekende schade overeenkomt met een drempel van circa 2% van de omzet op jaarbasis is de omvang van het vastgestelde normaal maatschappelijk risico volgens de Raad van State niet onredelijk. De korting van 50% op de schadevergoeding die de gemeente had aangehouden, blijft dan ook in stand. 

    Benieuwd in welke gevallen nadeelcompensatie aan de orde kan zijn? Lees dan mijn eerdere blogs over schade bij verslechterde bereikbaarheid, een beweidingsverbod en een veldmuizenplaag.