blog

    Melding PAS is geen besluit

    Renske van DreumelPublicatiedatum: 10 november 2015
    Melding PAS is geen besluit

    Op vrijdag 6 november 2015 (zaaknummer 201507651/1/R2) heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitgemaakt dat een (bevestiging van een) melding op grond van de Programmatische Aanpak Stikstof geen besluit is in de zin van artikel 1:3 lid 1 Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hoe zit dit precies?

    Melding PAS

    Per 1 juli 2015 is de PAS (beter gezegd: de gewijzigde Natuurbeschermingswet 1998) in werking getreden. Vanaf dat moment zijn projecten en andere handelingen (zoals agrarische bedrijven) vergunningvrij, wanneer het project of de andere handeling een stikstofdepositie veroorzaakt die lager is dan de grenswaarde van 1 mol per hectare per jaar. Deze grenswaarde wordt van rechtswege naar beneden bijgesteld naar 0,05 mol per hectare per jaar indien nog maar 5% of minder van de depositieruimte voor activiteiten onder de grenswaarde beschikbaar is. Voor 17 Natura 2000-gebieden is dit inmiddels het geval. Zo zijn sinds 30 oktober 2015 de grenswaarden voor de Nieuwkoopse Plassen & De Haeck en Kennemerland-Zuid verlaagd naar 0,05 mol per hectare per jaar. Zie voor de gehele lijst http://pas.bij12.nl/content/mededeling-over-de-ruimte-voor-meldingen. Agrarische bedrijven die een lagere stikstofdepositie dan 1 mol dan wel 0,05 mol per hectare per jaar veroorzaken moeten een melding doen via het rekenprogramma AERIUS Calculator (op grond van artikel 8 lid 1 van de Regeling PAS). Na deze melding wordt automatisch een ontvangstbevestiging van deze melding verzonden. Is deze bevestiging een besluit? Anders gezegd: kun je tegen een dergelijke bevestiging in rechte opkomen?

    Kun je tegen een melding PAS in rechte opkomen?

    De voorzieningenrechter beantwoordde deze vraag ontkennend. Het is niet mogelijk om tegen een bevestiging van een melding PAS in rechte op te komen. Waarom niet? Omdat de bevestiging van een melding PAS geen besluit is in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb. Op grond van de Awb (artikel 8:1 jo 7:1 Awb) is het namelijk alleen mogelijk om bezwaar en beroep aan te tekenen tegen een besluit in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb. Hiervan is sprake bij een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling. Volgens de bezwaarmakers tegen de bevestiging van de melding was hiervan sprake omdat met de bevestiging van de melding toestemming wordt verleend voor (de uitbreiding van) het agrarisch bedrijf. De voorzieningenrechter dacht hier anders over.

    Waarom is een melding PAS geen besluit?

    Kort gezegd overwoog de voorzieningenrechter dat een melding PAS niet ziet op enig rechtsgevolg. Anders gezegd: de bevestiging van een melding PAS is geen publiekrechtelijke rechtshandeling. De voorzitter overwoog dat de meldingsbevestiging slechts een weergave bevat van de gegevens die de melder heeft ingevoerd en een berekening van de stikstofdepositie op voor stikstofgevoelige habitats in Natura 2000-gebieden op basis van die gegevens. De melding wordt niet beoordeeld door het bevoegd gezag; evenmin vindt een controle plaats of de gemelde activiteit onder de meldingsplicht valt en is uitgezonderd van de vergunningplicht. Gelet hierop concludeert de voorzieningenrechter dat de meldingsbevestiging niet op rechtsgevolg is gericht. Het betreft enkel een bevestiging aan de melder dat een melding is gedaan. Het is geen toestemming om het gemelde uit te voeren.

    In het kort

    Het komt er op neer dat tegen de bevestiging van een melding PAS geen bezwaar en beroep kan worden ingesteld. De vraag of de melding terecht is gedaan (en niet een Natuurbeschermingswetvergunning nodig is bijvoorbeeld) komt pas aan de orde in een eventuele handhavingsprocedure. Dit levert de nodige rechtsonzekerheid op voor degene die de melding gedaan heeft (zoals een agrariër).

    Bovendien geldt de uitzondering op de vergunningplicht voor projecten en andere handelingen die een lagere stikstofdepositie veroorzaken dan 1 mol dan wel 0,05 mol per hectare per jaar ook zonder meldingsbevestiging. Sterker nog, de uitzondering op de vergunningplicht bestaat ook indien geheel geen melding is gedaan van het project of andere handeling. Agrariërs die (nog) geen melding hebben gedaan voor (de uitbreiding van) hun agrarisch bedrijf, terwijl dit wel zou moeten op grond van de PAS, zijn desondanks vergunningvrij. Wel is sprake van een economisch delict indien ten onrechte geen melding is gedaan (ex artikel 1a onder 2 van de Wet op de economische delicten jo artikel 19koa, eerste lid, van de Natuurbeschermingswet 1998).

    Overigens was reeds eerder de vraag in de jurisprudentie aan de orde of een melding open staat voor rechtsbescherming. Ten behoeve van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 14 januari 2015 (zaaknummer201303069/1/A3) is de Staatsraad Advocaat-Generaal mr. R.J.G.M. Widdershoven om een conclusie verzocht (ECLI:NL:RVS:2014:4116). Hierin worden diverse meldingenstelsels uitgebreid omschreven.