Stand van zaken van het onderzoek naar effecten gewasbeschermingsmiddelen op omwonenden

Stand van zaken van het onderzoek naar effecten gewasbeschermingsmiddelen op omwonenden

Thema's: Agrarisch omgevingsrecht, Volksgezondheid

24 november 2017

Kortgeleden is een Amerikaans onderzoek naar de gevolgen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen voor omwonenden van agrarische percelen gepubliceerd. In reactie hierop heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) aangegeven dat de situatie in de Verenigde Staten niet vergelijkbaar is met de situatie in Nederland. De Gezondheidsraad kwam in 2014 naar aanleiding van een destijds uitgebracht vergelijkbaar buitenlands onderzoek al tot een zelfde conclusie en adviseerde een blootstellingsonderzoek onder omwonenden in Nederland. Wat is de stand van zaken van dit blootstellingsonderzoek? Worden er in de tussentijd maatregelen genomen om eventuele nadelige effecten van deze blootstelling te verminderen? In dit blog geef ik antwoorden op deze vragen.

Blootstellingsonderzoek

In 2014 boog de Gezondheidsraad zich over de vraag of omwonenden van landbouwpercelen kans op gezondheidsschade lopen door het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. De Gezondheidsraad zag destijds voldoende reden voor een blootstellingsonderzoek onder omwonenden. In 2015 heeft het RIVM de opzet van het onderzoek bekendgemaakt en in 2016 is gestart met de metingen. Onderzocht wordt of er een relatie bestaat tussen gezondheidskenmerken en de nabijheid van agrarische percelen met bollenteelt (de fruitteelt volgt later). De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mevrouw Schouten, verwacht dat de bevindingen eind 2018 worden gerapporteerd, zo schrijft zij in een brief aan de Tweede Kamer. Afhankelijk van de bevindingen zal vervolgens worden bezien of (nader) onderzoek nodig is.

In de tussentijd…

In de tussentijd zitten het kabinet en de sector niet stil. De volgende maatregelen zijn reeds genomen om de blootstelling van omwonenden aan gewasbeschermingsmiddelen te verminderen:

  • toelatingsprocedure: alle gewasbeschermingsmiddelen worden vóór goedkeuring van de werkzame stof en vóór toelating in een lidstaat beoordeeld op risico’s voor mens, dier en milieu. Anders dan voorheen kent de toelatingsprocedure nu een aparte beoordeling van de risico’s voor omwonenden;
  • verduurzaming van de landbouw: door onder meer het toepassen van geïntegreerde gewasbescherming (meer biologische gewasbescherming) kan gebruik van (chemische) gewasbeschermingsmiddelen verminderen;
  • driftarme spuittechnieken: hiermee wordt verwaaiing van gewasbeschermingsmiddelen beperkt. Met het oog op bescherming van het oppervlaktewater is in het Activiteitenbesluit milieubeheer een verplichte driftreductie opgenomen. Binnenkort wordt deze verplichte driftreductie aangescherpt van 50% naar minimaal 75%. Anders dan voorheen, gaat deze verplichte driftreductie gelden voor het gehele perceel, ongeacht of het perceel grenst aan oppervlaktewater. Het is nog niet duidelijk wanneer deze aanscherping in werking treedt. Dit moet nog bij koninklijk besluit worden vastgesteld. Zie over dit specifieke onderwerp eerdere blogs van mijn collega Renske van Dreumel.

Het kabinet ziet geen reden om naar aanleiding van bovengenoemd Amerikaans onderzoek nieuwe maatregelen te treffen, zo schrijft minister Schouten in voornoemde brief. Het is wachten op de onderzoeksresultaten. Ik houd u op de hoogte!

Bij vragen, neem gerust contact met me op!