blog

    Weinig perspectief voor knelgevallen in stelsel van fosfaatrechten

    Peter Goumans
    Peter GoumansPublicatiedatum: 18 maart 2016
    Weinig perspectief voor knelgevallen in stelsel van fosfaatrechten

    Het Dagblad Boerderij Vandaag meldt dat de Nederlandse melkveehouders begrip hebben voor de ingreep van staatssecretaris Van Dam gericht op groeiregulering. Begin maart heeft staatssecretaris Van Dam zijn plannen met betrekking tot de invulling van het stelsel van fosfaatrechten kenbaar gemaakt. Niet alle onderdelen van die invulling kunnen op enthousiasme rekenen. Dat geldt vooral de generieke afroming. Opvallend is dat de compensatie voor bedrijven zonder mestoverschot positief wordt benaderd. Veel kritiek is er op de knelgevallenregeling. Voor de melkveehouderij staat er veel op het spel. Vanwege de diversiteit in de melkveebedrijven liggen de belangen sterk uiteen. Biologische bedrijven die geen gebruik (kunnen) maken van de derogatie en dus niet hebben bijgedragen aan overschrijding van het fosfaatproductieplafond vragen de staatssecretaris om vrijstelling van het stelsel van fosfaatrechten. Dat lijkt niet onredelijk. Daartegenover staan de bedrijven die op groei hebben ingezet. Zij hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheden die ontstonden na het wegvallen van het melkquoteringsstelsel. Dat mocht. Sterker nog, de overheid gaf de sector vanwege het belang daarvan ruimte voor groei in de Wet verantwoorde groei melkveehouderij. De overheid had eenvoudig kunnen voorzien dat de sector op groei zou inzetten na 1 april 2015. Een groot aantal bedrijven was al jaren bezig om voor te sorteren op de groeimogelijkheden die na 1 april 2015 zouden ontstaan. De mogelijk nadelige gevolgen daarvan werden onvoldoende onderkend. Ook niet door de overheid die de voet bij het rempedaal weghaalde. En nu in moet grijpen met een noodstop.

    Tegengestelde belangen

    Groeiregulering van de melkveehouderij is een lastig dossier geworden. Als sanctie hangt verval van derogatie boven het hoofd. En recht doen aan alle uiteenlopende belangen is onmogelijk. De sector zal in zijn geheel moeten bijdragen aan oplossing van het probleem. Hoeveel pijn die bijdrage doet  hangt af van de omvang van de generieke korting die op 1 juli 2017 wordt bepaald. De korting is nodig om de fosfaatproductie beneden het fosfaatplafond te brengen. De staatssecretaris schat in dat vanwege de veebezetting op 2 juli 2015 tussen de 4 en 8% gekort zal moeten worden op de fosfaatrechten. Het precieze percentage hangt af van (1) de rechten die nodig zijn om knelgevallen tegemoet te komen, (2) de rechten die nodig zijn voor compensatie van extensieve bedrijven en (3) het resultaat van de korting van 10% op transacties met betrekking tot fosfaatrechten. Het is duidelijk dat de generieke korting een hoog percentage vergt als knelgevallen en extensieve bedrijven ruimhartig worden geholpen. Dat verklaart waarom staatssecretaris Van Dam zuinigheid tot zijn motto heeft gemaakt. Er zullen weinig knelgevallen worden aangewezen en bovendien zullen die niet volledig, maar slechts gedeeltelijk tegemoet gekomen worden. Ongetwijfeld spelen ook ervaringen uit het verleden door het hoofd van de staatssecretaris. Over knelgevallen is veelvuldig geprocedeerd. Dat werk wil hij zijn ambtenaren besparen.

    Schrijnende gevallen

    Voor de zuinige insteek van de staatssecretaris zou begrip kunnen worden opgebracht. Maar als je als uitgangspunt neemt dat elk melkveebedrijf moet bijdragen in het terugbrengen van de fosfaatproductie is het dan niet evenwichtiger om bedrijven tegemoet te komen die al jarenlang bezig zijn om groei voor te bereiden en daar stevig op hebben geïnvesteerd door gronden aan te kopen, de benodigde vergunningen aan te vragen en een stal te bouwen of uit te breiden? Als bedrijven op 2 juli 2015 geen representatieve veebezetting hadden en daarvoor een toetsbare en controleerbare schrijnende reden bestaat, moet dan niet naar een oplossing worden gezocht? Te meer omdat de overheid groei van de melkveehouderij niet heeft willen blokkeren. Het is begrijpelijk dat iedereen voor zijn eigen belang opkomt, in dit lastige dossier lijkt een beroep op solidariteit een meer acceptabele oplossing.