blog

    Beperk aansprakelijkheidsrisico bij ongevallen

    Eefke Mulder
    Eefke MulderPublicatiedatum: 5 juni 2009

    Zeven punten waar u op moet letten

    Ongelukken op de sportvereniging: een kind valt uit de ringen in een turnhal, een hockeybal schiet over het hek en raakt een toeschouwer buiten het veld, een tribune vol enthousiast springende supporters stort in, de voorbeelden zijn snel verzonnen. In al deze gevallen zal de vraag opkomen: Is de sportvereniging aansprakelijk voor de schade die hierdoor is ontstaan? Hebt u als bestuur zicht op mogelijke risico’s van ongelukken binnen uw vereniging en hebt u de nodige maatregelen genomen om schade en claims te voorkomen? In dit artikel krijgt u handvatten om risico’s inzichtelijk te maken en te beperken.

    Om te bepalen of de vereniging aansprakelijk is, zal altijd nagegaan worden of de vereni­ging zorgvuldig heeft gehandeld om schade bij het slachtoffer te voorkomen. Wat zorg­vuldig is, moet per geval bekeken worden. De Hoge Raad bepaalde dat hierbij de volgende factoren moeten worden meegewogen:

    • Wat is de aard van de gedragingen waar­door de schade zou kunnen ontstaan? Gaat het om een vergissing die gemakkelijk, met een kleine onoplettendheid, gemaakt zou kunnen worden? Zijn er kinderen bij betrokken (die nu eenmaal graag klimmen en niet altijd luisteren)?
    • Hoe groot is de kans dat door deze gedra­ging schade ontstaat?
    • Hoe ernstig kan de schade zijn die hierdoor zou kunnen ontstaan? Kan iemand hierdoor bijvoorbeeld hoofdletsel oplopen of zijn nek of rug breken?
    • Hoe bezwaarlijk zijn de maatregelen die genomen zouden moeten worden om deze schade te voorkomen? Staan de te maken kosten in verhouding tot het schaderisico? Schieten de maatregelen hun doel niet voorbij: Kan bijvoorbeeld na afscherming van het ijshockeyveld tegen overvliegende pucks, nog wel naar de wedstrijden geke­ken worden?

    Verantwoordelijkheid

    Naarmate de waarschijnlijkheid toeneemt dat bepaald schadeveroorzakend gedrag zich zal voordoen, dat hierdoor schade ontstaat en dat deze schade ernstig kan zijn, worden zwaar­dere eisen gesteld aan de maatregelen die u moet nemen om te voorkomen dat schade wordt geleden. Een voorbeeld: op diverse sportcomplexen staan tegenwoordig video­torens van een paar meter hoog, waarvan trai­ningen en wedstrijden worden opgenomen. Is het voldoende als uw vereniging een bordje op de toren hangt met de tekst: “Verboden in te klimmen”? Nee. De kans dat kinderen er toch op klimmen is groot met het risico van zeer ernstig letsel bij een val. U zult dus nadere maatregelen moeten nemen, zodat niet in de toren geklommen kan worden

    Iedereen die gaat sporten, weet dat daarmeemee de kans op ongelukken toeneemt en aanvaardt dit risico dus ook tot op zekere hoogte. Uw vereniging kan niet alle ongeluk­ken tijdens het sporten voorkomen. Wel is in de rechtspraak duidelijk geworden dat de sportvereniging verantwoordelijk is voor:

    • voldoende opgeleid personeel (trainers, begeleiders);
    • voldoende vrijwilligers ter ondersteuning;
    • deugdelijk en voldoende materiaal;
    • een bij de betreffende sportactiviteit pas­send beheer van de sportruimte.

    Risicobeperking

    Hoe kunt u het risico op aansprakelijkheid voor ongelukken op uw complex beperken? Hier valt geen standaard checklist voor te geven, maar aan de hand van een aantal uitgangspunten kunt u voor uw vereniging nagaan waar risico’s liggen en waar maat­regelen nodig zijn.

    1. Inventariseer de risico’s op het complex en neem maatregelen

    Lijdt iemand schade als gevolg van de gebrekkige staat van het complex, of van de gebruikte materialen? Dan is de eigenaar of beheerder daarvan aansprakelijk. Bent u eigenaar van het complex, of huurt u het van de gemeente of van derden? Zorg ervoor dat duidelijk is wie voor (welk deel van) het beheer verantwoordelijk is. Voorzover die verantwoordelijkheid bij uw vereniging ligt, is het advies het complex en de materialen periodiek na te lopen en te (laten) controle­ren of deze nog aan de eisen voldoen of dat om andere redenen een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Is het doek van de trampoline onbeschadigd? Zitten er geen losse flarden in het kunstgrasveld? Kan de tribune het aantal mensen houden dat u bij de drukste wedstrij­den verwacht? Maak een lijst van risicovolle situaties en ga na welke maatregelen (een­malig of periodiek) genomen moeten worden om risico’s te voorkomen.

    Pas op: ook als de gemeente of een derde par­tij het beheer van het complex en de materi­alen voor u verzorgt, hebt u de verantwoor­delijkheid maatregelen te nemen en in te grijpen zodra u schades of gevaarlijke situa­ties constateert.

    2. Zorg voor voldoende geschoolde trainers en goede begeleiding

    Afhankelijk van de aard en energie van de sportactiviteit, is meer of minder deskundige begeleiding nodig. Bij gevaarlijke turnoefenin­gen wordt meer van de begeleiding gevergd dan bij een tafeltennistraining. De leeftijd, ervaring en kundigheid van de te begeleiden sporters zullen ook moeten worden meege­nomen. Wanneer uw vereniging tekortschiet in het verzorgen van deskundige begeleiding, en er gebeuren ongelukken die anders voor­komen hadden kunnen worden, zult u eerder aansprakelijk zijn voor de geleden schade. Regelmatig wordt het tekort aan geschoolde en ervaren trainers aangevuld met enthousiaste jeugdleden die jongere teams willen trainen. Als vereniging kunt u deze nieuwe ongeschoolde trainer niet zomaar ‘loslaten’ op een team. De vereniging is verantwoorde­lijk voor een goede voorbereiding en bege­leiding, met name daar waar risicovolle situ­aties tijdens een training kunnen ontstaan. Het is belangrijk dat de nieuwe trainer wordt geinstrueerd hoe daarmee om te gaan.

    3. Zie erop toe dat veiligheidsmateriaal wordt gebruikt

    Voor bepaalde sporten is veiligheidsmateri­aal gebruikelijk of verplicht om schade bij ongelukken te voorkomen of beperken. Stel dat een lid van uw vereniging deze materia­len niet gebruikt en schade lijdt die anders voorkomen had kunnen worden, kunt u als vereniging dan aansprakelijk worden gehou­den voor deze schade? Een sportschool die skeelertrainingen verzorgde, is aansprakelijk gehouden voor de schade van een cursist die tijdens detraining, na een val zonder helm, ernstig hoofdletsel opliep en overleed. De trainer van de beginnersgroep had de cur­sisten pols- en kniebeschermers gegeven en erop gewezen dat er ook helmen lagen voor wie daarvan gebruik wilde maken. De Hoge Raad oordeelde dat de sportschool hiermee tekortschoot in de zorgvuldigheidsnorm: de cursist had dringend geadviseerd moeten worden de helm te dragen.

    Er valt niet met zekerheid te zeggen wat dit voor uw vereniging betekent. Moet u uw leden verplichten alle veiligheidsmaterialen die voor uw sport voorhanden zijn te dragen? Zo ver gaat het denk ik niet. Wel hebt u de verantwoordelijkheid nieuwe en onervaren leden te informeren over de gevaren van de sport en de beschikbare veiligheidsmateri­alen, dit geldt met name voor de jeugd en beginnelingen Waar het risico var hoofdletsel zich voordoet, is het wijsheid dat u er streng op toeziet dat helmen en maskers (voorzover door uw sportbond toegestaan) worden gedragen Instrueer trainers om spe­lers pas tot de training toe te laten als ze de benodigde materialen dragen. Uw bond kan u hierover wellicht nader adviseren en richt­lijnen geven.

    4. Handhaaf instructies en grijp in bij gevaar­lijke situaties

    Constateert u op uw complex dat mensen gevaarlijk of in strijd met de instructies han­delen, grijp dan in. Handhaaf de regels. Doet u dit niet en had schade kunnen worden voorkomen indien u wel had ingegrepen, dan is uw vereniging mogelijk aansprakelijk voor de schade. Zo is een vereniging aansprakelijk gehouden voor de schade nadat een dug-out was ingestort onder het gewicht van de sup­porters die erop waren geklommen. Ook al is voor iedereen duidelijk dat een dug-out niet als tribune geschikt is en had de vereniging niet toegestaan op de dug-out te klimmen, had volgens de rechter de vereniging het dak van de dug-out moeten ontruimen. Het enkele verzoek ervan af te gaan was onvol­doende zorgvuldig.

    Een ander voorbeeld is een voetbalvereniging die aansprakelijk is gehouden voor de schade van een tegenstander die zijn been brak als gevolg van een onreglementaire trap. De speler die de trap uitdeelde, was door de bond van­wege wangedrag geroyeerd. De vereniging had onzorgvuldig gehandeld door deze speler toch te laten spelen.

    5. Zorg voor voldoende EHBO-maatregelen

    Hoe goed u uw zaken ook voor elkaar hebt, ongelukken kunnen altijd gebeuren. Belangrijk is dat de schade die door een ongeval ontstaat niet wordt verergerd door gebrek aan EHBO-voorzieningen op uw vereniging of door hande­lingen die nadien door een begeleider worden verricht (zoals het vertillen van een sporter die mogelijk ernstig rugletsel heeft).

    6. Sluit uw aansprakelijkheid contractueel uit bij verhuur aan derden

    Stelt u uw complex en materialen wel eens ter beschikking aan derden ten behoeve van een evenement? U loopt dan het risico dat een deelnemer aan dat evenement de door een ongeluk opgelopen schade op uw vereniging probeert te verhalen. Maak met de organisa­tor duidelijke afspraken over het gebruik van het complex en het materiaal en wie waarvoor verantwoordelijk is. Sluit uw aansprakelijkheid voor ongelukken tijdens het evenement contractueel uit en neem een vrijwaringsclausule op. Laat u op dit punt adviseren door een jurist.

    7. Check uw verzekeringsportefeuille

    Tot slot is het uiteraard van groot belang dat uw vereniging verzekeringen afsluit voor de risico’s die u loopt. Check regelmatig uw verzekeringsportefeuille en loop met een expert van uw verzekeraar de risico-inventarisatie door.

    Bron: Sport, Bestuur & Management, 2009