blog

    Aansprakelijk voor schade van vrijwilligers

    Ton HendriksPublicatiedatum: 21 juli 2015Laatste update: 31 juli 2019

    Vrijwilligerswerk is wederom sterk in opkomst. Enerzijds wegens bittere noodzaak, anderzijds wegens een toenemende mate van inzet voor de maatschappij. Vrijwilligers zijn dan ook het hart van elke vereniging. Het is daarom belangrijk goed voor vrijwilligers te zorgen. Maar hoever reikt deze zorgplicht en verschilt deze met de zorgplicht voor ‘echte’ werknemers? Wie is er bijvoorbeeld aansprakelijk voor schade die de vrijwilliger lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden? Het Gerechtshof in Amsterdam heeft onlangs antwoord gegeven op deze vragen in een zaak die een vrijwilligster had aangespannen tegen de manege waar zij hand- en spandiensten verrichte.

    Feiten

    Sinds 2004 maakte de vrijwilligster deel uit van het vierspanteam van de eigenaar van de manege. Daarvoor ontving zij geen betaling. Wel mocht zij als tegenprestatie voor deze werkzaamheden en de wekelijkse klusjes die zij op de manege verrichtte, voor rijlessen en dressuurwedstrijden tegen een gereduceerd tarief gebruik maken van een paard dat eigendom was van de manege. Begin 2008 is door de manege gevraagd of de vrijwilligster een paard dat die dag was aangekomen wilde testen op geschiktheid voor de vierspan. Van het paard was bekend dat het moeite had met het laten opstappen van een ruiter. De vrijwilligster heeft het paard gezadeld en het in de buitenbak laten draven. Daarna is zij opgestegen en heeft zij tien minuten met het paard gereden. Het paard is vervolgens tegen de omheining van de buitenbak aangelopen en heeft daarbij de vrijwilligster van zich afgeworpen. Door de val heeft zij haar rechterarm gebroken en is haar linkerelleboog verbrijzeld geraakt, met blijvend letsel tot gevolg.

    Aansprakelijk

    Naar aanleiding van dit ongeval heeft de vrijwilligster de manege aansprakelijk gesteld voor  de volledige door haar geleden en nog te lijden schade. De rechtbank stelde haar in eerste instantie in het gelijk en oordeelde dat de manege op grond van artikel 7:658 lid 4 BW aansprakelijk was voor alle schade. In voornoemd wetsartikel is -kort gezegd- bepaald dat ook degene die in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door een persoon met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft (een zogenoemde inlener), aansprakelijk kan zijn voor de schade die deze persoon in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt. De manege was het daar niet mee eens en stelde hoger beroep in bij het Gerechtshof te Amsterdam. Tevergeefs, zo bleek onlangs. Net zoals de rechtbank oordeelde het hof recent namelijk dat de manege op grond van artikel 7:658 lid 4 BW aansprakelijk is voor alle geleden en nog te lijden schade van de vrijwilligster.

    Zorgplicht

    De wet verlangt van een werkverschaffer (bijvoorbeeld een vereniging) dat hij zodanige maatregelen treft en aanwijzingen verstrekt als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat een werknemer of vrijwilliger in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt. Deze zorgplicht beoogt echter geen absolute waarborg te scheppen. De vereniging is derhalve niet aansprakelijk indien hij zijn zorgverplichting is nagekomen of indien hij kan aantonen dat schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de vrijwilliger. De vraag rijst hoever deze zorgplicht reikt in het geval van een ongeval. De wetgever heeft op deze vraag geen concreet antwoord gegeven, zodat de invulling van deze zorgplicht is overgelaten aan de rechter. Uit vaste jurisprudentie -en zo ook uit bovenvermelde zaak- blijkt dat aan de zorgplicht van de vereniging doorgaans wel hoge eisen worden gesteld. Er wordt niet snel aangenomen dat aan de zorgplicht is voldaan. Zelfs indien de vrijwilliger zelf onvoorzichtig is geweest, ben je als vereniging snel aansprakelijk, zo leert de praktijk.

    Conclusie

    Het werken met vrijwilligers is niet geheel vrijblijvend. Indien de vrijwilliger in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt, dan ben je als vereniging waarvoor de vrijwilliger werkzaamheden verricht in beginsel aansprakelijk voor de schade. Slechts indien aan de wettelijke zorgplicht is voldaan of indien de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de vrijwilliger, kun je onder deze aansprakelijkheid uitkomen. Dat laatste blijkt niet makkelijk om aan te tonen. Veel organisaties zijn zich onvoldoende bewust van bovenstaande risico’s. Het is derhalve raadzaam om je verzekeringsportefeuille nog eens goed door te nemen en hiervoor een behoorlijke verzekering af te sluiten.