blog

    De Week van de Euthanasie: 'Huppakee-weg'

    Erik van den Munckhof
    Erik van den MunckhofPublicatiedatum: 19 februari 2016
    De Week van de Euthanasie: 'Huppakee-weg'

    Het is de Week van de Euthanasie en in dat kader zond de NTR de documentaire De Levenseindekliniek uit. Jaarlijks krijgt deze kliniek ongeveer 1200 euthanasieverzoeken van mensen die op een zachte manier uit het leven willen stappen. De makers volgden patiënten en hun dierbaren en medewerkers van de kliniek anderhalf jaar lang.

    De werknemers vertellen over de morele dilemma’s waarmee ze te maken krijgen als ze een verzoek afwijzen of toekennen. Ongeveer 350 verzoeken worden jaarlijks ingewilligd. De moeilijkste categorie patiënten vormen mensen met dementie of mensen die zonder medisch dossier vinden dat het genoeg is.

    Hannie was één van de patiënten die werd gevolgd. Zij leed aan semantische dementie. Dit is een vorm van dementie waardoor problemen ontstaan met de taal en woorden niet meer goed worden begrepen. Hierdoor kon zij haar euthanasiewens niet goed verwoorden: het woord ‘dood’ was uit haar vocabulaire verdwenen.

    In de documentaire zie je als kijker haar alleen nog zinnen uitbrengen als: ‘Ik moet huppakee’, ‘Ik wil graag klaar’ en ‘Nou, dan ga ik dus eigen helemaal klaar’. Het woord ‘huppakee’ staat voor haar synoniem aan euthanasie. In de documentaire is ook te zien hoe Hannie nog in de auto stapt: ze kan dus nog autorijden. Een dag voor haar dood gaat ze ook nog naar het schaatsen in Thialf. Niet veel later in de documentaire is te zien dat Hannie op de bank de injectie krijgt met het dodelijk middel. Daarna barst de kritiek los.

    In het tv-programma De Wereld Draait Door wordt de documentaire besproken. De arts, Remco Verwer, wordt recht in zijn gezicht een moordenaar genoemd. ‘Nooit eerder zag ik een euthanasie die op een executie leek’, schrijft iemand. ‘Levensgevaarlijk’, twittert de SGP.

    Vandaag verscheen in de Volkskrant een genuanceerd beeld onder de kop Het verhaal achter huppakee-weg en de dood van Hannie. Uit dit stuk blijkt dat Hannie al sinds 2011 kenbaar maakt dat zij niet langer wil leven als ze door de dementie te veel achteruit gaat en zij niet meer kan communiceren of mensen kan herkennen. Dit maakte zij ook vaak kenbaar bij haar huisarts toen zij zichzelf nog goed kon uitdrukken. De huisarts vond haar daarin vastberaden. In een later stadium schakelde de huisarts een psychiater, een geriater, een neuroloog en een SCEN-arts in. De neuroloog oordeelde dat er over de wilsbekwaamheid van mevrouw geen uitspraak kon worden gedaan. ‘Iedereen zag haar lijden, maar niemand van de specialisten durfde hardop te zeggen dat dat ‘huppakee’ van haar ‘euthanasie’ betekende’, aldus de huisarts. De dementie was duidelijk in een verder gevorderd stadium. Vanwege deze complexiteit schakelde de huisarts daarom de Levenseindekliniek in.

    Remco Verwer van de Levenseindekliniek ontmoet Hannie eind 2014. Hij las haar wilsverklaring en de verklaringen van de casemanager-dementie die haar de afgelopen jaren heeft begeleid. Uit die verslagen bleek dat haar euthanasiewens actueel bleef. Haar verzoek werd constant up-to-date gehouden. Uiteindelijk kwam de arts tot het oordeel dat Hannie in de toestand is gekomen die ze had beschreven in haar wilsverklaring. Na overleg met een SCEN-arts kwam Verwer tot de conclusie dat euthanasie in dit geval mogelijk is. De arts is 100% overtuigd van haar doodswens en de datum voor de euthanasie wordt vastgelegd.

    De documentaire geeft een inzicht in de werkwijze van de Levenseindekliniek en de dilemma’s die daarmee samenhangen. Echter, een documentaire van 55 minuten – waarbij ook nog eens een drietal patiënten worden gevolgd – kan niet het gehele verhaal vertellen. Ook de discussie die daarna losbarst en de term ‘Huppakee-weg-euthanasie’ doen geen recht aan de patiënten of hun dierbaren.

    In mijn praktijk stel ik veel levenstestamenten op. Dit is veelal een algemene volmacht waarmee wordt gezorgd dat een vertrouwenspersoon kan handelen als iemand hiertoe zelf niet meer in staat is (denk aan dementie of een ski-ongeval). Veelal worden ook medische wilsverklaringen opgenomen. Ik benadruk hierbij dat het van belang is dat de artsen op de hoogte zijn van deze wilsverklaringen en dat deze wensen ook up-to-date moeten worden gehouden. Het nut van het up-to-date houden van de wilsverklaringen komt in deze documentaire duidelijk naar voren. Het heeft er voor Hannie in ieder geval aan bijgedragen dat de arts was overtuigd van haar doodswens.

    Wil je meer weten over het ‘levenstestament’ lees dan ook mijn vorige blog.