blog

    Erfenis? Pas op met zuiver aanvaarden

    Anouk van Dijk
    Anouk van DijkPublicatiedatum: 14 januari 2016
    Erfenis? Pas op met zuiver aanvaarden

    Erfgenamen hebben vaak hoge verwachtingen van een erfenis. Mijn ervaring is dat nabestaanden zich hierdoor snel gedragen als erfgenaam. Zij beseffen onvoldoende dat hun gedrag (juridische) gevolgen heeft. Het meest vergaande gevolg is dat erfgenamen schulden van de overledene (erflater) uit hun eigen vermogen moeten voldoen. Het is daarom niet altijd verstandig om een nalatenschap zonder meer te aanvaarden. Hierna zet ik uiteen hoe je problemen kunt voorkomen.

    Wie is erfgenaam?

    Indien erflater tijdens leven een testament heeft opgesteld, is daarin vastgelegd wie zijn/haar erfgenamen zijn. Deze erfgenamen zijn er niet altijd van op de hoogte dat zij in het testament als erfgenaam worden genoemd en erflater is ook niet verplicht om dat tijdens leven kenbaar te maken. Indien erflater geen testament had, bepaalt de wet wie erfgenaam is. Dit zijn in eerste instantie de echtgenoot en kinderen van erflater. Indien erflater geen echtgenoot en kinderen heeft, zijn andere familieleden erfgenaam. Op jouw verzoek kan een notaris na het overlijden van erflater nakijken of je erfgenaam bent.

    Indien je erfgenaam bent, zijn er drie opties; je kunt de nalatenschap zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.

    Zuiver aanvaarden

    Door zuiver te aanvaarden treed je in alle rechten en plichten van erflater. In dat geval heb je als erfgenaam enerzijds recht op de bezittingen van erflater, maar ben je ook gehouden om zijn verplichtingen na te komen. Indien erflater schulden had en de nalatenschap negatief is, kun je door schuldeisers aangesproken worden om deze uit jouw privé vermogen te voldoen.

    De manier waarop je zuiver aanvaardt is vormvrij. In de praktijk kan je gedrag er voor zorgen dat je zuiver aanvaardt. Door je als erfgenaam te gedragen en te beschikken over goederen van de nalatenschap, word je namelijk geacht zuiver aanvaard te hebben. Voorbeeld hiervan is het meenemen van inboedel of persoonlijke goederen van erflater of het verkopen van de auto.

    Over de gevolgen van het handelen van erfgenamen zijn regelmatig gerechtelijke procedures, waarbij zelfs wordt geprocedeerd tot aan de Hoge Raad. Of een erfgenaam door zijn handelen zuiver heeft aanvaard, is afhankelijk van de precieze omstandigheden van het geval. Zo heeft de Hoge Raad recentelijk geoordeeld dat een etentje op kosten van de nalatenschap (in die specifieke casus) niet als daad van aanvaarding kon worden aangemerkt. De Hoge Raad nam daarbij in aanmerking dat de erfgenamen tijdens dat etentje de uitvaart van de overledene hadden geregeld en voorts dat de kosten van het etentje bescheiden waren.

    Zuiver aanvaarden is dus enkel verstandig indien je zeker weet dat de nalatenschap positief is.

    Beneficiair aanvaarden

    Indien je niet zeker weet of de nalatenschap positief of negatief is, is het raadzaam om beneficiair te aanvaarden. Dit wil zeggen dat je de nalatenschap aanvaardt onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Indien de schulden hoger zijn dan de waarde van de bezittingen, hoef je als erfgenaam dit verschil niet uit jouw eigen vermogen te voldoen. Je kunt beneficiair aanvaarden door een verklaring af te leggen bij de griffie van de rechtbank, dit kan digitaal.

    Het is dus vaak raadzaam om beneficiair te aanvaarden. Doe dit zo snel mogelijk en pas op met feitelijk handelen (en beschikken over de nalatenschap) voordat je beneficiair hebt aanvaard. Indien je pas na dit handelen beneficiair aanvaardt, telt dit niet! Indien je beneficiair wilt aanvaarden, kun je de nalatenschap tot die tijd enkel beheren.

    Verwerpen

    Indien je zeker weet dat de nalatenschap negatief is, kun je de nalatenschap het beste verwerpen. Op die manier kun je niet aangesproken worden om de schulden van erflater te voldoen. Anderzijds heb je in dat geval ook geen recht op de bezittingen van erflater.

    U kunt verwerpen door een (digitale) verklaring af te leggen bij de griffie van de rechtbank. Ook indien je wilt verwerpen, moet je oppassen met feitelijk handelen voordat je jouw keuze hebt uitgebracht.

    Conclusie

    Wees je er van bewust dat een nalatenschap niet altijd positief is. Gedraag je niet als erfgenaam en beschik niet over goederen van de nalatenschap, voordat je hebt beslist hoe je de nalatenschap wilt aanvaarden of verwerpen. Kortom: bezint eer gij begint en vraag tijdig advies indien je niet zeker weet wat te doen.