Ik heb al een testament (dus waarom zou ik een nieuwe maken?)

Ik heb al een testament (dus waarom zou ik een nieuwe maken?)

Blog thema: Testament

21 september 2017

Meestal gaan testamenten langer mee dan de bedoeling is. Abonnementen worden aangepast en jaarlijks wordt gewisseld van aanbieder telecom, energie-, kabel- en verzekeringsmaatschappij. Testamenten zijn nou eenmaal minder in beeld om over na te denken en als het leven goed gaat, is dat misschien ook goed te begrijpen.

Testament in de kast

Als mensen een huis kopen worden ze eigenaar door de inschrijving van de notariële akte van levering bij het Kadaster. Tegelijk met deze akte wordt vaak ook een testament gemaakt. Dit testament verdwijnt vervolgens in de kast en komt pas weer naar boven als het nodig is: bij overlijden of als daar eerder naar gevraagd wordt bij een volgend 'notarieel contactmoment'. Trouwen, kinderen, uit elkaar, aankoop nieuwe woning, hypotheek, etc.

Aanpassen…waarom? Daarom!

Waarom zou ik een nieuw testament maken? Omdat het beter kan. Altijd? Als het een ouder testament is, van bijvoorbeeld 10 tot 15 jaar oud, geldt: bijna altijd. Maar ja, wat is goed en wat is beter?

Als ik getrouwde of samenwonende cliënten met kinderen aan tafel heb met testamenten van 10 jaar oud, weet ik zo een aantal argumenten te noemen die het de moeite waard maken om de testamenten aan te passen. Vandaar deze blog.

Om te beginnen is er in 10 jaar vaak veel veranderd in de persoonlijke situatie van cliënten. De eerste vraag is dan ook: hebben cliënten nog dezelfde wensen? Is de aangewezen voogd (opvoeding tot 18 jaar), bewindvoerder (financieel toezicht tot bijvoorbeeld 21 jaar) of executeur (regelt alles na het overlijden) nog wel zo'n goed idee?

Ook als er (buiten een woning die meer waard is geworden) niet veel is veranderd in 10 jaar tijd, dan zijn er tóch een aantal juridisch-technische redenen om de testamenten aan te passen. Ik noem zeven redenen, maar er zijn er meer!.

Zeven redenen op een rij

  1. In oude testamenten is vaak maar één regeling opgenomen: álles naar de langstlevende en de kinderen moeten wachten. Dat lijkt logisch, maar bij overlijden op hoge leeftijd wil de langstlevende partner meestal niet 'alles'. Daarmee wordt vooral de 'eigen bijdrage' aan de zorg hoger en als de woning in de jaren daarna meer waard wordt, moet daar bij het overlijden van de langstlevende ouder door de kinderen meer erfbelasting over worden betaald. Misschien dan toch de keuze laten aan de langstlevende om niet álles naar hem/ haar te laten gaan? Alvast iets op naam van de kinderen? Dat kan terwijl de langstlevende ouder nog steeds 'baas' blijft.
    We noemen dat een 'combi-testament': een combinatie van scenario's voor de langstlevende partner om uit te kiezen. Ná het overlijden dus.
  2. In het verlengde hiervan: fiscale redenen. Een ingewikkeld verhaal, maar kort gezegd zijn oude testamenten meestal niet flexibel. De 'porties' die ieder krijgt (erfdelen) staan vast, net als rentepercentages en er is vaak geen ander scenario mogelijk (zie mijn eerste reden).
    Moderne (combi-)testamenten geven aan de langstlevende ouder álle keuzevrijheid, zowel civielrechtelijk (wie krijgt wat) als fiscaal (wat kost het bij het eerste overlijden en wat kost het bij het overlijden van de tweede ouder).
  3. Kinderen moeten meestal wachten op hun erfenis tot ook de langstlevende ouder is overleden. Soms staat in oude testamenten dat als de langstlevende ouder wordt opgenomen in een 'verpleeghuis of verzorgingshuis', de kinderen alvast hun erfenis kunnen opeisen. Idee daarachter is dat in een dergelijk geval het 'eigen huis' niet werd 'opgegeten' en dat de overheid in voldoende zorg zou voorzien.
    Dat laatste is tegenwoordig niet zo vanzelfsprekend meer. Toekomstige 'ouderen' blijven langer zelfstandig, kopen zorg in en bepalen zélf of hun kinderen hun deel al kunnen opeisen. Er zijn andere manieren om de 'eigen bijdrage' te verminderen dan de kinderen verplicht hun erfenis uit te moeten betalen. Het is een slecht idee om afhankelijk te worden van het wel of niet opeisen van het erfdeel door de kinderen (of op ideeën gebracht door hun partners). Het is immers úw geld!
  4. Misschien heeft u een zogenaamd 'RADAR-testament' waarin een 'tweetrapsmaking' is opgenomen. In 2010 besteedde het tv-programma RADAR aandacht aan erfbelasting (dat heette vroeger 'successierecht') die al bij het overlijden van de eerste ouder moest worden betaald. Dit werd voorkomen met een 'tweetrapsmaking'. Dat vervolgens bij het tweede overlijden méér erfbelasting moet worden betaald kwam niet goed aan bod. Het is een inflexibele regeling, die in bijna alle gevallen beter kan.
  5. Testamenten die nóg ouder zijn houden soms een erg onhandige regeling in: na het eerste overlijden moet alles nog 'op naam gezet' worden van de langstlevende ouder, het zogenaamde 'keuzelegaat-vruchtgebruik' testament.
    Advies in alle gevallen is: aanpassen. Een langstlevende ouder wil na het overlijden van zijn/ haar partner kunnen kiezen voor de eenvoud: in één klap eigenaar worden van álles, waaronder de woning en het vakantiehuisje. Het is onhandig als daar nog een notariële akte voor moet worden gemaakt.
  6. Als er meer kinderen zijn met soms wat onderling 'gedoe', dan is het handig om een persoon aan te wijzen die knopen kan doorhakken: de executeur/ afwikkelingsbewindvoerder. Bijvoorbeeld om de woning te verkopen, ook al ligt er een kind dwars. Zo'n executeur bestaat pas sinds 2003, dus in oudere testamenten worden alleen executeurs aangewezen die minder kunnen.
  7. Hebt u écht oude testamenten (en die zijn er nog meer dan gedacht) dan kan het zijn dat de erfenis van de kinderen in de gemeenschap van goederen valt waarin zij misschien zijn getrouwd. U heeft dan misschien geen of geen goede 'privé-clausule'. De 'koude kant' erft op die manier mee.

Er zijn dus verschillende redenen om oude testamenten alleen al om technische redenen aan te passen, zowel civielrechtelijk als fiscaal. Naast het feit dat uw persoonlijke situatie ongetwijfeld een andere is dan toen.

Wilt u meer weten?

Ik nodig u graag uit om mij te bellen als u wil weten of uw testament beter kan. Als u uw testament niet bij ons heeft opgemaakt, dan stuurt u mij gewoon een scan daarvan per e-mail. Vervolgens bel ik u om u kort bij te praten. Aan dat telefoontje zijn géén kosten verbonden.

We proberen om cliënten meer en vaker te informeren dan vroeger over notariële  ontwikkelingen. Een blog is een aardige aanzet, maar in een gesprek zal u snel meer weten over de ‘technische houdbaarheid’ van uw testament.
Cliënt of geen cliënt, mail of belt u gerust.