blog

    Korting en privacy bij de NS: nader onderzoek Autoriteit Persoonsgegevens vereist

    Monique Hennekens
    Monique HennekensPublicatiedatum: 26 augustus 2016
    Korting en privacy bij de NS: nader onderzoek Autoriteit Persoonsgegevens vereist

    Een NS-voordeelurenabonnement kan sinds 2014 alleen in combinatie met een persoonlijke OV-chipkaart gebruikt worden. Iedere keer als er met deze kaart wordt gereisd worden de reisgegevens door de NS opgeslagen. Dat stuitte op bezwaren van een NS reiziger, die een handhavend onderzoek vroeg aan de Autoriteit Persoonsgegevens wegens schending van de privacyregels door de NS. Het verzoek werd afgewezen, maar de Rechtbank Gelderland heeft op 16 augustus 2016 geoordeeld dat de Autoriteit Persoongegevens alsnog een onderzoek moet instellen. Daarin zal vooral onderzocht moeten worden of de NS de reizigers die met korting willen reizen kan verplichten om dit met een persoonlijke OV-chipkaart te doen, waarbij alle incheck- en uitcheckgegevens worden verwerkt.

    Registratie reisgegevens NS

    Bij het gebruiken van een persoonlijke OV chipkaart, worden door de NS alle reisbewegingen van de reiziger geregistreerd.  In de tijd van de papieren treinkaartjes kon een reiziger een voordeelurenabbonnement afsluiten en losse treinkaartjes met korting kopen. Op die manier registreerde de NS wel de persoonsgegevens om het abonnement te sluiten, zoals naam en adres van de reiziger, maar niet de concrete reisgegevens. Nu kan alleen nog maar met korting worden gereisd bij de NS als je reisgegevens worden geregistreerd. Een NS reiziger vindt dit niet alleen in strijd met de privacyregels, maar ook discriminatie van anonieme treinreizigers die zo geen korting kunnen krijgen. Nadat zijn klachten door de NS en de commissie Openbaar Vervoer waren afgewezen, klopte hij aan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. 

    Autoriteit Persoonsgegevens

    De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt toezicht op de naleving van de wettelijke regels voor bescherming van persoonsgegevens. Als iemand vindt dat een organisatie persoonsgegevens in strijd met de wettelijke regels verwerkt kan hij de AP verzoeken een onderzoek in te stellen. Dat had de NS reiziger gedaan, maar de AP wees zijn verzoek af. Tegen deze afwijzing ging hij in beroep bij de rechtbank.

    Rechtbank

    In haar uitspraak van 16 augustus 2016 overweegt de rechtbank Gelderland dat de AP onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de verwerking van persoonsgegevens door de NS. De NS had aangegeven de persoonsgegevens nodig te hebben om het voordeelurenabonnement af te sluiten, wat niet kan bij een anonieme OV-chipkaart, omdat de gebruiker daarvan onbekend is. De treinreiziger stelde voor dat een vervoersabonnement gekoppeld kan worden aan een anonieme OV-chipkaart, zodat  minder persoonsgegevens verwerkt worden. De reiziger kan dan in- en uitchecken met de anonieme OV-chipkaart en aantonen dat hij recht heeft op korting door het tonen van zijn persoonlijke OV-chipkaart, waar alleen zijn abonnement op staat. Op die manier kan met korting worden gereisd zonder dat concrete reisgegevens worden geregistreerd.

    De AP had volgens de rechtbank deze methode – waarbij minder persoonsgegevens worden verwerkt – moeten meenemen in het onderzoek. De rechtbank oordeelt dat de AP heeft nagelaten te onderzoeken of de werkwijze van de NS in overeenstemming is met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit en dat alsnog zal moeten onderzoeken.

    Proportionaliteit en subsidiariteit  

    Proportionaliteit en subsidiariteit zijn basisbeginselen uit de Wet bescherming persoonsgegevens. Bij iedere verwerking van persoonsgegevens dient te worden voldaan aan deze beginselen. Dat betekent dat iedere verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk moet zijn voor het doel van de verwerking. Als een doel bereikt kan worden met de verwerking van minder persoonsgegevens, dan zal dat ook moeten worden gedaan. 

    De vraag is of het voor de NS noodzakelijk is om de reisgegevens te verwerken om een treinreiziger korting te kunnen geven via een abonnement. Het antwoord op deze vraag zal de AP nu nader moeten onderzoeken!