blog

    Ontwikkeling van windparken; integrale juridische ondersteuning op alle rechtsgebieden

    Ontwikkeling van windparken; integrale juridische ondersteuning op alle rechtsgebieden

    Het ontwikkelen en realiseren van windparken heeft veel voeten in de aarde. Zo moeten de juiste publiekrechtelijke toestemmingen verkregen worden (omgevingsvergunning(en), bestemmingsplan), de juridische structuur voor iedere fase van ontwikkeling worden opgetuigd, subsidies worden aangevraagd en behouden, contracten worden gesloten voor koop en aanneming van de turbines en een financier voor het vreemd vermogen worden gevonden. Last but not least, moet er met eventueel verzet van omwonenden worden omgegaan. Eventuele (beroeps)procedures moeten effectief en efficiënt tot een goede einde worden gebracht. Bij Hekkelman hebben wij ervaring met het integraal juridisch begeleiden van de ontwikkeling van windparken en alles wat daarbij komt kijken. Wij werken in een specialistisch team van advocaten zeer nauw samen met de initiatiefnemers en door hen ingeschakelde overige adviseurs. Graag delen wij enkele van onze observaties vanuit de diverse expertisegebieden.

    Wind op land zorgenkindje

    Begin deze maand verscheen de Nationale Energieverkenning 2015 Nationale Energieverkenning 2015 (NEV2015). Hieruit kunnen we opmaken dat Nederland, ondanks alle geleverde inspanningen, nog behoorlijk achterloopt en de doelstellingen voor duurzame energie voor 2023 (naar verwachting) niet gehaald zullen worden. Opvallend is dat met name de stagnatie in de realisatie van windparken verantwoordelijk is voor het niet halen van de doelstellingen. Er wordt veel minder en veel minder snel ontwikkeld dan voorzien was. De NEV2015: “Dit komt doordat met name de projecten in Noord-Nederland grote projectrisico’s lopen, onder andere veroorzaakt door maatschappelijke weerstand bij burgers met weerslag op decentrale overheden en de benodigde doorlooptijd voor de realisatie van projecten”. De in de NEV2015 gesignaleerde weerstand heeft tot gevolg dat kostbare tijd verloren gaat en onzekerheden met zich mee brengt. Het gevolg hiervan is dat projecten regelmatig spaak lopen.

    Risico’s in kaart brengen Bij de ontwikkeling van windparken is het daarom van groot belang goed in beeld te hebben en te houden welke mogelijke risico’s –in brede zin– er zijn, en zo ja, hoe deze kunnen worden beperkt c.q. beheerst. Ook banken kijken bij een financieringsaanvraag in de eerste plaats naar eventuele juridische (proces)risico’s. Als de ontwikkeling te lang duurt, ongeacht de reden, haken banken regelmatig af. Zij kunnen en mogen gereserveerde gelden, toegezegd in een zogenoemde term sheet, niet te lang beschikbaar houden zonder dat er concreet uitzicht is op het doorgaan van het project. Ook als er veel omgevingsrechtelijke bezwaren zijn of conflicten binnen de samenwerkingspartners binnen het project spelen, stellen banken zich zeer terughoudend op. De SDE+ (Stimulering Duurzame Energieproductie) subsidievoorwaarden eisen bovendien dat het windpark operationeel is vóór een bepaalde startdatum. Door risico’s tijdig samen in kaart te brengen, kan zoveel mogelijk op deze risico’s worden geanticipeerd en scenario’s voor mogelijke oplossingsrichtingen worden uitgewerkt. Maatschappelijke weerstand is een weerbarstig thema, maar ook daarvan zijn goede oplossingen uit de praktijk voorhanden. Bijvoorbeeld door lusten en lasten met de omwonenden te delen door omwonenden er iets voor terug te geven (zonnepanelen bijvoorbeeld) of zelf terug te laten verdienen in bijvoorbeeld de energiecoöperaties. Burgerinitiatief Windpark Nijmegen- Betuwe is daar een mooi en succesvol voorbeeld van.

    Praktijkvraagstukken

    Welke vraagstukken komen wij zoal tegen?

    De afgelopen jaren hebben wij geadviseerd en soms ook geprocedeerd over onder meer de volgende vraagstukken:

    • bezwaar en beroep tegen een verleende omgevingsvergunning voor windparken;
    • het contracteren, en bij een geschil, procederen of het sluiten van vaststellingsovereenkomsten met betrokken partijen;
    • rechten en verplichtingen jegens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en vice versa als subsidieverstrekker van de SDE+, onder meer over veranderingen in het project waarop de subsidie is verleend;
    • vraagstukken met betrekking tot bestemmingsplannen en alle in dat kader te verrichten onderzoeken (bijv. milieueffectrapport, passende beoordeling, geluid, slagschaduw, planschade, maatwerkvoorschriften, externe veiligheid etc.);
    • het beoordelen van koop-/aanneemovereenkomsten van turbines;
    • advisering over en het optuigen van de juridische structuur van de initiatiefnemers en, na ontwikkeling en constructie, het samenwerkingsverband inclusief de onderliggende contracten;
    • conflicten binnen het samenwerkingsverband waarin het windpark wordt geëxploiteerd.

    Wij hebben op alle relevante juridische onderdelen in het proces van ontwikkeling, realisatie en exploitatie van het windpark de specialistische kennis in huis. Kortom, wij begeleiden het gehele (transformatie)proces van weiland naar windpark.

    Observaties

    Op basis van onze ervaring komen wij tot een aantal observaties over windparken op land:

    • op provinciaal niveau (verordeningen) is vaak geregeld op welke locaties gemeenten in hun bestemmingsplannen de realisatie van windturbines mogen toestaan;
    • windparken kunnen gevolgen hebben voor mens en natuur. Dit gegeven stelt hoge inhoudelijke eisen aan de onderzoeken die voor het verkrijgen van de publiekrechtelijke toestemmingen moeten worden opgesteld. Deze onderzoeken zijn vaak juridisch niet steekhoudend. Een juridische quickscan van de opgestelde onderzoeken verkleint de procesrisico’s aanzienlijk;
    • er is te weinig aandacht voor het maken van goede samenwerkingsafspraken (contracten) tussen grondeigenaren en opstalhouders van de turbines en tussen samenwerkingspartners bij de exploitatie. Daarbij gaat het om landeigenaren die in een maatschap of v.o.f. gezamenlijk een park exploiteren en waarvan de afspraken worden vastgelegd worden in een maatschaps- of v.o.f. contract. Ook als het windpark in een besloten vennootschap (BV) wordt geëxploiteerd is het raadzaam om daarnaast nog afspraken tussen de aandeelhouders te maken (o.a. uitstapmogelijkheden, financiering, besluitvorming). Een conflict in de samenwerking bedreigt direct het project omdat de subsidie vaak te naam is gesteld op het samenwerkingsverband; Zorg dat bij conflicten er in ieder geval een snelle en goedkope geschiloplossing wordt afgesproken om de onzekerheid zo kort mogelijk te laten duren;
    • in koop-/aanneemovereenkomsten voor turbines zit vaak weinig onderhandelingsruimte voor de koper. Stem deze contracten tevoren af met de financier, zodat duidelijk is wat deze wel en niet acceptabel vindt. Dit mes snijdt aan twee kanten: de bank zal de risico’s uit de contracten niet meer zo snel verdisconteren in een opslag op het rentepercentage en de feedback van de bank kan in de onderhandelingen met de turbineleverancier worden meegenomen;
    • op de verleende SDE+ beschikking zijn naast in de subsidiebeschikking vermelde voorwaarden ook de regels uit het Besluit SDE van toepassing. Ook aan deze voorwaarden dient te worden voldaan door de subsidieontvangers. Indien dat niet het geval is, kan dat aanleiding zijn tot vermindering of intrekking van de subsidie, met alle gevolgen van dien. Met name is van belang paragraaf 7, de verplichtingen van subsidieontvangers; en
    • het aantrekken van vreemd vermogen bij bankinstellingen heeft een hele lange doorlooptijd. Zorg bij het opstellen van contracten altijd voor een haalbare datum voor de zogenoemde financial close van de bankfinanciering. Wed daarnaast niet op één paard voor het aantrekken van vreemd vermogen; banken wijzigen hun beleid nog wel eens waardoor een term sheet niet wordt verlengd en de financiering afketst.

    Door tijdig samen in kaart te brengen welke mogelijke risico’s er spelen en op oplossingen te anticiperen, kan veel vertraging in een later stadium worden voorkomen.