blog

    Privacy en de Arnhemse afvalpas

    Privacy en de Arnhemse afvalpas

    Om de afvalinzameling te optimaliseren en het scheiden van afval te stimuleren wordt door gemeenten en afvalverwerkers onder meer gebruik gemaakt van afvalpassen. De afvalpassen worden op adresniveau uitgegeven. Een inwoner van de gemeente Arnhem is van mening dat de gemeente zijn privacy schendt omdat de restafvalcontainers alleen geopend kunnen worden met deze adres gebonden afvalpas en heeft een handhavingsverzoek ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens.  

    Persoonsgegevens

    Een persoonsgegeven is ieder gegeven dat direct of indirect herleidbaar is tot een natuurlijk persoon. Ook adressen zijn herleidbaar tot personen, dus persoonsgegevens.  Dat betekent dat de privacy regelgeving, zoals de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en vanaf 25 mei 2018 de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), ook geldt voor adres gebonden afvalpassen. Het begrip persoonsgegeven wordt door de Autoriteit Persoonsgegevens heel ruim uitgelegd.  

    Arnhemse afvalpaszaak

    De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft het onderzoek naar de wijze waarop de gemeente Arnhem persoonsgegevens verwerkt via de afvalpas afgerond. In haar besluit heeft de AP geoordeeld dat voor het uitgeven van afvalpassen en voor het openen van de afvalcontainers de gemeente Arnhem in overeenstemming met de privacyregels handelt. Vervolgens heeft de AP geoordeeld dat ook de gegevens die tijdelijk worden opgeslagen op de containers (chipcodes van de afvalpassen, stortgegevens en technische gegevens) persoonsgegevens zijn. Dit zijn volgens de AP indirect identificeerbare gegevens, omdat via een koppeling van meerdere bestanden deze gegevens gekoppeld zouden kunnen worden aan een adres. De AP acht de tijdelijke opslag van deze gegevens op de containers in Arnhem in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens. Toch handhaaft de AP niet.

    Waarom is geoordeeld dat Arnhem in strijd met de wet handelt?

    De verwerking van stortgegevens (wie wat wanneer stort) is volgens de AP niet noodzakelijk voor de publiekrechtelijke taak van de gemeente, waardoor daar geen grondslag voor bestaat en de verwerking bovenmatig is. Het feit dat de gemeente Arnhem geen koppeling maakt tussen adresgegevens en stortgegevens, is volgens de AP daarvoor niet relevant. De AP handhaaft echter niet, omdat de gemeente Arnhem een systeem van Diftar in zal voeren. Arnhem kent een vaste afvalstoffenheffing, maar gaat dat wijzigen door een systeem dat per zak restafval een bedrag aan afvalstoffenheffing betaald dient te worden. De AP heeft daarover geoordeeld dat bij Diftar de gemeente een nieuw doeleinde heeft voor de verwerking van de stortgegevens, namelijk het bepalen van het variabele deel van de afvalstoffenheffing. In dat geval moet de gemeente namelijk kennis hebben dat afval is aangeboden, door wie (welk adres) afval is aangeboden en wanneer. Voor de verwerking van stortgegevens bestaat dan een noodzaak die past dan binnen de publiekrechtelijke taak van de gemeente Arnhem. Tegen dit besluit is de inwoner van de gemeente Arnhem in bezwaar gegaan en heeft bij de rechtbank Gelderland een voorlopige voorziening gevraagd.

    Berichtgeving voorlopige voorziening

    De uitspraak in de voorlopige voorziening kwam op 13 juli 2017. De rechter heeft het eerdere besluit van de AP geschorst, omdat er nog concreet zicht is op de invoering van Diftar in Arnhem. Over dit oordeel is veel gepubliceerd. Zoals in de Gelderlander en in de Telegraaf. Uit deze berichten zou kunnen worden afgeleid dat het gebruik van de afvalpas zelf in strijd zou zijn met de privacyregels. Dat is echter niet wat de AP of de rechter heeft geoordeeld.

    Mag een afvalpas nog wel?

    Het gebruik van adres gebonden afvalpassen mag als een gemeente daar een duidelijk doel bij heeft en voldoet aan de andere eisen van de privacywetgeving, zoals de informatieplicht en beveiligingsplicht. Daarbij geeft de AP ook aan dat een anoniem alternatief niet gevergd kan worden van de gemeente. Als een gemeente een variabele afvalstoffenheffing kent per storting mogen ook stortgegevens worden gekoppeld aan deze afvalpassen. Heeft een gemeente dat niet, dan is het belangrijk om na te gaan of de gemeente wel een doel heeft en in overeenstemming handelt met de privacyregels. Zie voor meer uitleg over de Arnhemse afvalpaskwestie mijn artikel in de GRAM, het vakblad van de Nederlandse Vereniging voor Reinigingsdiensten (NVRD). Samen met Marieke Thijssen zal ik op 28 september 2017 in Den Haag een lezing verzorgen voor de NVRD. Daar zal ook iemand van de AP spreken.

     

    Mocht je nog vragen hebben over over privacy in de afvalbranche, neem dan gerust contact op met Monique Hennekens