Schenken vanaf 2017: nieuwe spelregels (I)

Schenken vanaf 2017: nieuwe spelregels (I)

Thema's: Samenwonen, Erfrecht

15 januari 2016

Belastingplan 2016

Op 22 december jl. is het Belastingplan 2016 aangenomen. Hierin zijn o.a. de verruimde belastingvrije schenkingsmogelijkheden opgenomen voor de ‘eigen woning’ zoals bedoeld in de Wet Inkomstenbelasting 2001.
Deze nieuwe spelregels voor belastingvrij schenken tot € 100.000,- gaan in per 1 januari 2017. Voor gevallen waarin al eerder bedragen door ouders aan kinderen werden geschonken waarvoor een beroep werd gedaan op een extra hoge vrijstelling voor de schenkbelasting kom ik in een volgende bijdrage meer in detail terug (overgangsregelingen).

Oude regelingen, een korte vergelijking

Van 1 oktober 2013 tot 1 januari 2015 konden tijdelijk belastingvrij bedragen tot € 100.000,- worden geschonken als deze maar werden gebruikt voor de eigen woning van de ontvanger van de schenking (de begiftigde).
De nieuwe regels zijn aan de ene kant strikter dan de oude regels (alleen belastingvrije schenkingen aan personen tussen 18 en 40 jaar, terwijl eerder leeftijd niet uitmaakte) en aan de andere kant zijn ze ruimer (de schenking mag bijv. worden gespreid over drie afzonderlijke -opvolgende- jaren, handig als er anders sprake zou zijn van boeterente vanwege de lage rentestanden).
De nieuwe regeling is bedoeld als een blijvende (niet tijdelijke). Hoewel je je kunt afvragen wat blijvend is in de politiek. In elk geval is er op voorhand geen einddatum genoemd van de regeling, zoals dat bij de oude regeling wel het geval was. De oude regeling had als hoofddoel het vlottrekken van de woningmarkt in tijden van crisis. De nieuwe regeling heeft als doel het terugbrengen van de eigenwoningschulden.

Spelregels van de nieuwe regeling

Kort gezegd gaat het dus om de mogelijkheid om zonder schenkbelasting tot € 100.000,- te kunnen schenken aan één of meerdere personen (niet per se een eigen kind) tussen de 18 en 40 jaar (of waarvan hun partner die leeftijd heeft) voor de eigen woning, waaronder valt:
* het schenken van de woning zelf; of het schenken van geld om daarmee:
* een eigen woning of woning in aanbouw te kopen;
* een eigen woning te onderhouden of te verbeteren (criterium: zou de rente voor een lening voor dit doel ook aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting?);
* rechten van erfpacht, opstal of beklemming af te kopen;
* eigenwoningschulden geheel of gedeeltelijk af te lossen.

Wordt niet voldaan aan de voorwaarden dan blijft de schenking weliswaar geldig, maar kan er geheel of gedeeltelijk alsnog sprake zijn van schenkbelasting.

De schenking hoeft niet per se door tussenkomst van een notaris plaats te vinden, maar de besteding van de schenking moet wel met schriftelijke bewijsmiddelen kunnen worden aangetoond. Notariële bemoeienis met de schenking is o.a. te adviseren als bijvoorbeeld een schenking wordt gedaan aan één van de kinderen, terwijl aan de andere kinderen (nog) niet wordt geschonken (moet deze schenking wel of niet worden verrekend met de -toekomstige- erfdelen van de kinderen?). Ook is het goed om aandacht te hebben voor bijv. de uitsluitingsclausule.

Eigen woning

Let op: het moet gaan om de eigen woning of de bijbehorende schuld van de begiftigde. Als wordt geschonken aan één persoon die samen met zijn/ haar partner een eigen woning heeft met bijbehorende (gezamenlijke) schuld mag volgens de nieuwe regels de belastingvrije schenking alleen worden gebruikt voor het ‘eigen’ deel van de eigenwoningschuld van de begiftigde en niet ten behoeve van het deel van de lening van diens partner. Een extra reden dus om bij schenkingen aan iemand die samenwoont met een partner of daarmee getrouwd is en een eigen woning heeft één en ander goed vast te (laten) leggen en je daarover te laten adviseren.
Daarnaast geldt dat ook voor de nieuwe extra verhoogde belastingvrije schenking aangifte moet worden gedaan vóór 1 maart van het jaar opvolgend op het jaar waarin de schenking is gedaan, waarbij dan een beroep moet worden gedaan op de vrijstelling.

Voorwaarden/ geen voorwaarden

Omdat het om een verhoging gaat van nu al bestaande mogelijkheden om belastingvrij te schenken gelden de voorwaarden van de besteding voor de eigen woning alleen voor het meerdere boven de ‘normale’ schenkingsvrijstelling. Als door ouders een bedrag van € 100.000,- aan hun kinderen wordt geschonken geldt dat tot een bedrag van € 25.449,- (de eenmalige vrijstelling ouders-kinderen zonder voorwaarden, cijfers 2016) zonder voorwaarden mag worden gebruikt en het meerdere (dus tot € 74.551,-) voor de eigen woning moet worden gebruikt. Ouders worden als één schenker gezien. Of de ouders gescheiden zijn of niet maakt niet uit. De schenkvrijstelling ouders-kinderen wordt door echtscheiding niet ineens verdubbeld.
Is de begiftigde iemand anders dan een eigen kind (en daarmee fiscaal een ‘derde’, ook als het gaat om kleinkinderen, neven of nichten, al dan niet petekinderen), dan geldt een vrijstelling zonder voorwaarden van € 2.122,- (cijfers 2016) en daarboven (dus tot € 97.878,-) een vrijstelling onder de voorwaarde van aanwending voor de eigen woning.

Buitenlandse woning

De eigen woning waarvoor wordt geschonken mag ook in het buitenland liggen. Dit was al mogelijk onder de oude en bestaande regeling en zal ook onder de nieuwe regeling gelden. Wél moet het te controleren zijn dat de schenking is besteed aan de eigen woning en moet de woning liggen in een land waarmee Nederland een verdrag heeft ter voorkoming van dubbele belastingheffing waarin de uitwisseling van fiscale informatie is geregeld.

Leeftijdsbeperking

Zoals hiervoor vermeld geldt er een leeftijdsbeperking van de begiftigde voor de nieuwe schenkvrijstelling. Dat is opgenomen omdat de regeling anders te veel mogelijkheden zou bieden om erfbelasting te besparen. Uit Kamerstukken blijkt dat onder de oude regeling in 62% van de gevallen werd geschonken aan personen die ouder waren dan 40 jaar. De regeling mag kennelijk niet te populair worden omdat het de Belastingdienst anders te veel geld zou gaan kosten.

Volgende bijdrage

In een volgende bijdrage wordt ingegaan op de situaties als kinderen al eerder een extra hoge (vrijgestelde) schenking hebben ontvangen van hun ouders en wat voor een effect dat heeft op de nieuwe schenkvrijstelling per 1 januari 2017 (overgangsregelingen).
Het blijkt dat de nieuwe regeling voor deze groep minder genereus is.