blog

    Bestaand legaal gebruik is niet automatisch in overeenstemming met een 'goede ruimtelijke ordening'

    Rachid Benhadi
    Rachid BenhadiPublicatiedatum: 25 november 2016
    Bestaand legaal gebruik is niet automatisch in overeenstemming met een 'goede ruimtelijke ordening'

    Een bestemmingsplan moet in overeenstemming zijn met een ‘goede ruimtelijke ordening’ (artikel 3.1 lid 1 van de Wro). Uitgangspunt hierbij is dat bestaand legaal gebruik dat de gemeenteraad in overeenstemming acht met een goede ruimtelijke ordening, positief bestemd moet worden. Op deze hoofdregel bestaat een belangrijke nuancering. Het laten voortbestaan van een bestaande historisch gegroeide situatie kan onder omstandigheden in strijd zijn met een goede ruimtelijke ordening. Hiervan is sprake indien blijkt dat de nadelige gevolgen van het bestaande legale gebruik zo groot zijn dat deze in redelijkheid niet langer aanvaardbaar kunnen worden geacht. Een recent voorbeeld hiervan betreft de uitspraak van de Afdeling van 16 november 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:3070) [NB: de uitspraak is een vervolg op AbRS 16 december 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3888]. De situatie die in de uitspraak van 16 november 2016 aan de orde was betrof de volgende. 

    Achtergrond

    Eiser bewoont een woning direct naast een horecagelegenheid in de gemeente Beesel (Limburg). In de beroepsprocedure slaagt eiser erin aannemelijk te maken dat hij aanzienlijke geluidoverlast in zijn woning ondervindt als gevolg van de naastgelegen horecagelegenheid en bijbehorend terras. Eiser voert in dit verband (onder andere) aan dat de geluidhinder die hij ondervindt, tot gezondheidsproblemen kan leiden als gevolg van het afnemen van de slaapkwaliteit. De gemeenteraad verweert zich, kort samengevat, met het betoog dat de bestaande situatie legaal aanwezig is en dat in het bestreden bestemmingsplan uitsluitend de bestaande legale situatie is bestemd. Kortom, zo redeneert de gemeenteraad, de bestaande en legaal aanwezige horecagelegenheid en terras kunnen zonder nadere motivering en afweging wederom positief bestemd worden in het nieuwe bestemmingsplan. 

    Toetsing aan de in het Activiteitenbesluit vastgestelde geluidnormen voldoende?

    De Afdeling gaat eerst in op de bewijslastverdeling. Klager heeft aannemelijk weten te maken dat hij ernstige geluidsoverlast ondervindt van de bestaande horecagelegenheid. Het was daarmee aan de raad om te motiveren dat de desbetreffende bestaande horecavoorziening, ondanks de grote akoestische gevolgen die dit gebruik heeft voor de nabijgelegen woning, ruimtelijk aanvaardbaar is. Een toetsing aan (uitsluitend) de in het Activiteitenbesluit vastgelegde geluidnormen is in dit geval onvoldoende. Die geluidnormen houden namelijk geen rekening met het stemgeluid ter plaatse van het bij de horecagelegenheid behorende terras. 

    Ondervonden geluidshinder goed beoordeeld?

    Weliswaar zijn de horecagelegenheid en het terras legaal aanwezig, maar dat betekent nog niet dat de optredende geluidhinder ter plaatse van de woning van eiser (maar) geduld moest worden. De gemeenteraad had de ondervonden geluidhinder (inclusief het optredende stemgeluid) moeten beoordelen en vervolgens moeten bezien of deze situatie uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening (nog wel) aanvaardbaar is. Is dit niet het geval, dan had de gemeenteraad moeten bezien of maatregelen (bij de woning en/of de horecagelegenheid) kunnen worden getroffen. Nu de gemeenteraad deze beoordeling heeft nagelaten komt de Afdeling tot de conclusie dat het bestreden bestemmingsplan onvoldoende is gemotiveerd. Het bestemmingsplan gaat om die reden onderuit. De Afdeling draagt de gemeenteraad op om binnen 20 weken alsnog een nieuw bestemmingsplan in procedure te brengen voor het plandeel waarop de woning en de horecagelegenheid zich bevinden. Wordt vervolgd dus. 

    Oplossingsrichtingen

    Wat had het gemeentebestuur (concreet) moeten doen? Mijns inziens zijn er verschillende oplossingsrichtingen mogelijk. Het gemeentebestuur had (o.a.) het stellen van maatwerkvoorschriften aan de horecagelegenheid kunnen overwegen en/of eiser kunnen aanbieden (isolerende) maatregelen aan de woning te treffen teneinde de geluidbelasting in de woning tot een aanvaardbaar niveau (terug) te brengen. Daarmee had het gemeentebestuur de kool en de geit kunnen sparen.