blog

    Geen rente verschuldigd over teveel ontvangen voorschot onteigeningsschadeloosstelling

    Kees van HelvoirtPublicatiedatum: 6 februari 2017Laatste update: 2 augustus 2019
    Geen rente verschuldigd over teveel ontvangen voorschot onteigeningsschadeloosstelling

    Onteigening geschiedt doorgaans via een vervroegde onteigeningsprocedure. Samengevat komt die procedure erop neer dat eerst de (vervroegde) onteigening wordt uitgesproken en dat vervolgens verder wordt gediscussieerd over de onteigeningsschadeloosstelling. In het vonnis, waarbij de vervroegde onteigening wordt uitgesproken, stelt de rechter het voorschot op de schadeloosstelling vast. Het voorschot wordt in beginsel vastgesteld op 90% van de door de onteigenende overheid in de onteigeningsdagvaarding aangeboden schadeloosstelling (zie artikel 54i lid 2 Ow). Dit voorschot moet worden uitgekeerd nog vóór het moment dat de eigendom door (vervroegde) onteigening overgaat op de onteigenende overheid.

    Uiteindelijk stelt de rechter de daadwerkelijke schadeloosstelling vast. Deze kan lager zijn, dan het bedrag dat als voorschot is uitgekeerd. Hetgeen teveel is ontvangen, dient terugbetaald te worden.

    Is rente verschuldigd over het teveel ontvangen bedrag?

    In de kwestie die leidde tot het arrest van de Hoge Raad van 27 januari 2017 kwam de vraag aan de orde of over het teveel ontvangen bedrag rente verschuldigd was. In het woningbouwgebied ‘Leidsche Rijn’ had de rechtbank in het vervroegde onteigeningsvonnis het voorschot bepaald op € 2.346.857,10. In het eindvonnis is de onteigeningsschadeloosstelling vastgesteld op € 1.735.000,00. Daarbij is de voormalige eigenaar veroordeeld tot het terugbetalen van het verschil (€ 611.857,10 ), te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf het moment dat het voorschot is betaald tot aan de dag dat het verschil is terugbetaald.

    Onder meer tegen dit oordeel heeft de voormalige eigenaar cassatieberoep ingesteld. De Hoge Raad heeft de voormalige eigenaar in het gelijk gesteld. De Hoge Raad overweegt dat het in rekening brengen van wettelijke rente over het teveel ontvangen voorschot ertoe leidt dat hierdoor de vergoeding van de werkelijke waarde van het onteigende als onderdeel van de onteigeningsschade lager zal uitvallen. In eerdere arresten heeft de Hoge Raad geoordeeld dat uit de onteigening voortvloeiende voor- en nadelen met elkaar verrekend moeten worden, maar dat er niet verrekend mag worden met de vergoeding wegens het verlies van de werkelijke waarde van het onteigende. Omdat in het geval dat speelde in het woningbouwgebied Leidsche Rijn de schadeloosstelling uitsluitend betrekking had op de vergoeding van de werkelijke waarde, had de rechtbank de voormalige eigenaar niet mogen veroordelen tot betaling van de wettelijk over het teveel ontvangen voorschot. Ik vraag mij af of er wettelijke rente kan worden geheven over het teveel ontvangen voorschot, voor zover dat betrekking heeft op de overige schade-onderdelen (inkomens/financieringsschade en bijkomende schades).

    De Hoge Raad merkt overigens op dat in het eindvonnis wel kan worden bepaald dat de voormalige eigenaar wettelijke rente verschuldigd is, als hij na het eindvonnis het teveel ontvangen voorschot niet of niet tijdig terugbetaalt. Zie ik het goed, dan kan de rechter ook besluiten in voorkomende gevallen de wettelijke rente in geval van verzuim niet toe te passen.

    Wil je meer weten over dit onderwerp neem dan vrijblijvend contact met mij op.