blog

    Verjaring van stroken gemeentegrond mag niet te snel worden aangenomen

    Manouk RadstaakPublicatiedatum: 4 november 2016
    Verjaring van stroken gemeentegrond mag niet te snel worden aangenomen

    Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch heeft een duidelijk standpunt ingenomen ten aanzien van de verjaring van stroken gemeentegrond. In vier uitspraken heeft het gerechtshof onlangs benadrukt dat de overheid een andere positie inneemt dan een particuliere eigenaar wanneer het gaat om het leerstuk van verkrijging van eigendom door verjaring. 

    De overwegingen waarin het gerechtshof haar standpunt inneemt, zijn helder geformuleerd en eenvoudig leesbaar. Het gaat om de volgende rechtsoverwegingen van het gerechtshof ’s Hertogenbosch:

    Praktijk

    Onrechtmatig gebruik van gemeentegrond door particulieren komt veel voor. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een strookje berm van de gemeente dat door de particulier bij de tuin wordt getrokken. De particulier onderhoudt de berm alsof het zijn tuin is, zonder dat hieraan een overeenkomst met of toestemming van de gemeente ten grondslag ligt. De gemeente heeft niet in de gaten dat haar grond onrechtmatig in gebruik is genomen of gedoogt het onrechtmatige gebruik van de grond.

    Problematiek

    Wanneer het onrechtmatige gebruik twintig jaar voortduurt en eindigt in ‘bezit’, kan de gemeente de eigendom van de grond verliezen. De particulier kan de eigendom van de grond in dat geval door verjaring verkrijgen. Of juridisch gezien sprake is van ‘bezit’ wordt beoordeeld op grond van de verkeersopvattingen en op grond van uiterlijke feiten. De gemeente verkeert daarbij in een bijzonder lastige positie, omdat zij haar grond en het eventuele onrechtmatige gebruik dat daarvan wordt gemaakt niet voortdurend in de gaten kan houden.

    Overweging van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch

    Het gerechtshof overweegt dat de gemeente als eigenaar van de grond een andere positie inneemt dan een andere eigenaar. De gemeente kan immers niet al haar grond op een dusdanige manier in gebruik hebben dat daaruit een duidelijke eigendomspretentie blijkt. Veel stroken grond dienen bijvoorbeeld de overheidstaak doordat er kabels en leidingen in de grond liggen of functioneren als berm ten behoeve van de verkeersveiligheid.

    Het onrechtmatige gebruik dat een particulier van de gemeentegrond maakt, is bovendien vaak voordelig voor de gemeente. Bijvoorbeeld doordat de particulier niet alleen zijn eigen tuin onderhoudt, maar ook de strook gemeentegrond. Het gerechtshof overweegt:

    ¨Dat de gemeente niet optreedt tegen het particulier gebruik van stroken als hier bedoeld mag daarom niet snel worden uitgelegd als een blijk van desinteresse van de gemeente voor haar eigendommen, ook niet als de gemeente gebruik gedoogt dat een particuliere eigenaar niet van zijn buurman zou dulden.¨

    Indien het gedogen van onrechtmatig gebruik van de grond het risico meebrengt dat de gemeente de eigendom van haar grond verliest, kan dit twee nadelige gevolgen met zich meebrengen. Ten eerste kan het de uitoefening van haar overheidstaken bemoeilijken. Indien de grond immers in eigendom overgaat, beperkt dit de toegang tot de strook grond. Ten tweede zal de gemeente het onrechtmatige gebruik van de gemeentegrond minder snel gedogen. Zowel de particulier als de gemeente missen dan de voordelen van de gedoogsituatie.

    Conclusie

    De arresten van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch betekenen goed nieuws voor gemeenten. Waar zij al gedurende lange tijd worstelen met het vinden van een balans tussen gedogen van onrechtmatig gebruik en optreden tegen onrechtmatig gebruik, geeft het gerechtshof meer ruimte aan de gemeente. 

    Waar bij de verjaring van stroken grond niet snel ‘bezit’ door een niet-rechthebbende mag worden aangenomen, geldt dit des te meer bij stroken publieke grond, aldus het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Het verkrijgen van de eigendom van stroken gemeentegrond door verjaring mag niet te snel worden aangenomen.