Beslag leggen bij onbetaalde facturen: hoe gaat het in zijn werk?

In deze blogreeks zijn verschillende mogelijkheden besproken om de positie van een schuldeiser te versterken bij onbetaalde facturen of wanneer een contractspartij zijn afspraken niet meer nakomt. Denk aan het opnemen van een eigendomsvoorbehoud, het vestigen van zekerheidsrechten zoals een hypotheek- of pandrecht en het inroepen van opschorting of verrekening. Een ander krachtig middel om een geldvordering veilig te stellen, is het leggen van conservatoir beslag.
Wat houdt conservatoir beslag in?
Als een contractspartij in financiële moeilijkheden verkeert, bestaat bij de schuldeiser vaak de vrees dat zijn vordering onbetaald blijft. Het komt immers voor dat een schuldenaar probeert zijn financiële situatie te verbeteren door bijvoorbeeld bezittingen te verkopen, geld van zijn bankrekening te halen of vastgoed te bezwaren met een (tweede) hypotheekrecht. In dat laatste geval krijgt de hypotheekhouder een zekerheidsrecht op het vastgoed, waardoor er bij een eventuele verkoop minder over kan blijven voor andere schuldeisers. Deze handelingen kunnen het verhaal van de schuldeiser bemoeilijken omdat de geldmiddelen niet meer beschikbaar zijn. Soms zijn deze handelingen verboden, bijvoorbeeld in het zicht van faillissement en als deze zijn bedoeld om schuldeisers te benadelen. We spreken dan over zogenaamd “paulianeus handelen”. Bij paulianeus handelen kan de ongeoorloofde handeling (het wegsluizen van activa) worden vernietigd door de curator. Daarover gaat deze blog.
Als schuldeiser kun je ook vooraf al in actie komen en je positie versterken. Je kunt de betaling van je vordering namelijk veilig proberen te stellen door conservatoir beslag te leggen op vermogensbestanddelen van de schuldenaar. Daarmee ‘bevries’ je als het ware deze vermogensbestanddelen, zodat de schuldenaar er niet meer vrij over kan beschikken. Dit kan al voordat je als schuldeiser een vonnis hebt verkregen.
Op hoofdlijnen kun je op de volgende momenten kiezen voor het leggen van conservatoir beslag:
- Bij onbetaalde facturen: na het versturen van één of meer aanmaningen;
- Bij contractuele vorderingen: na het versturen van een ingebrekestelling;
- Bij schadeclaims: na het versturen van een aansprakelijkstelling.
In gevallen waarin sprake is van fraude, kun je als schuldeiser vaak direct beslag laten leggen. Daarmee voorkom je dat de schuldenaar in de tussentijd zijn vermogen verduistert.
Hoe kun je als schuldeiser conservatoir beslag leggen?
Het leggen van conservatoir beslag kent een snel en overzichtelijk traject:
- Je schakelt een advocaat in.
- De advocaat dient een verzoekschrift in bij de voorzieningenrechter en verzoekt namens de schuldeiser om toestemming om beslag te leggen op bepaalde vermogensbestanddelen van de schuldenaar.
- De rechter beoordeelt het verzoek en verleent meestal binnen één dag toestemming (het zogenoemde ‘beslagverlof’).
- De advocaat geeft de deurwaarder opdracht om beslag te leggen.
- De deurwaarder legt het beslag direct.
De rechter verbindt aan het leggen van conservatoir beslag wel een voorwaarde: de schuldeiser moet binnen een bepaalde termijn (meestal 14 dagen) een procedure tegen de schuldenaar starten. Dit doe je door het uitbrengen van een dagvaarding. Doe je dit niet, dan vervalt het beslag.
Waarop kun je als schuldeiser conservatoir beslag laten leggen?
De schuldeiser kan conservatoir beslag laten leggen op alle voor beslag vatbare goederen van de schuldenaar, zoals onroerende zaken (bijvoorbeeld een woning of bedrijfspand), roerende zaken (zoals een auto) en aandelen. Daarnaast kan de schuldeiser beslag laten leggen op vorderingen die de schuldenaar op derden heeft, zoals bankrekeningen, loon of vorderingen op klanten.
Wat is het verschil tussen conservatoir beslag en executoriaal beslag?
Het verschil tussen conservatoir beslag en executoriaal beslag is het moment waarop het beslag wordt gelegd en het doel ervan. Met conservatoir beslag probeert een schuldeiser te voorkomen dat de schuldenaar zijn bezittingen verkoopt of op een andere manier aan het verhaal van de schuldeiser onttrekt. Dit beslag legt de schuldeiser voorafgaand aan de start van een procedure, dus voordat de rechter uitspraak heeft gedaan over de vordering.
Executoriaal beslag is bedoeld om een vordering daadwerkelijk te innen. Executoriaal beslag kan de schuldeiser leggen zodra hij beschikt over een executoriale titel, bijvoorbeeld een vonnis waarin de rechter de schuldenaar veroordeelt tot betaling. Als de schuldenaar niet vrijwillig betaalt naar aanleiding van het vonnis, kan de schuldeiser de beslagen met behulp van de deurwaarder uitwinnen, bijvoorbeeld door de verkoop van een beslagen auto of woning. Met de opbrengst kan de vordering van de schuldeiser worden betaald.
Heeft de schuldeiser al conservatoir beslag gelegd en krijgt hij daarna een executoriale titel? Dan gaat het conservatoir beslag over in executoriaal beslag. De schuldeiser hoeft dan niet opnieuw beslag te leggen op dezelfde goederen om deze te kunnen laten verkopen.
Conservatoir beslag levert resultaat op vóór faillissement
Buiten faillissement vormt beslag een efficiënt middel om het verhaal van een geldvordering veilig te stellen. Het beslag voorkomt dat de schuldenaar de beslagen vermogensbestanddelen aan het verhaal van de schuldeiser kan onttrekken.
Een beslag kan bovendien leiden tot een snelle betaling. In de praktijk zien wij regelmatig dat een schuldenaar na het leggen van beslag alsnog tot betaling overgaat. Daarmee kan een langdurige en kostbare procedure worden voorkomen.
De gevolgen van conservatoir beslag na faillissement
Als je als schuldeiser conservatoir beslag hebt gelegd op vermogensbestanddelen van de schuldenaar en de schuldenaar vervolgens failliet gaat, kun je je niet langer op het eerder gelegde conservatoir beslag beroepen. Door het faillissement vervallen de gelegde beslagen en wordt het vermogen van de schuldenaar onderdeel van de faillissementsboedel. De schuldeiser zal zijn vordering in het faillissement moeten indienen.
Het leggen van conservatoir beslag geeft je als schuldeiser dus geen voorrang boven andere (concurrente) schuldeisers in het faillissement.
Conclusie
Als een contractspartij in financiële moeilijkheden verkeert, kun je als schuldeiser de betaling van je vordering veilig proberen te stellen door conservatoir beslag te leggen op vermogensbestanddelen van de schuldenaar. De schuldeiser kan onder meer beslag laten leggen op onroerende en roerende zaken, aandelen of bankrekeningen. Daarmee ‘bevries’ je als het ware deze vermogensbestanddelen, zodat de schuldenaar er niet meer vrij over kan beschikken. Buiten faillissement vormt beslag een efficiënt middel om het verhaal van je geldvordering veilig te stellen en kan het leiden tot snelle betaling.
Vragen?
Heb je te maken met lastig inbare geldschulden? Loop je vast bij de invordering van een geldschuld? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen bedrijven om tijdig grip te krijgen op hun verhaalspositie en denken graag met je mee over de vraag of conservatoir beslag in jouw situatie effectief en proportioneel kan worden ingezet.
Stel je vragen aan onze specialisten
“Neem contact met mij op en ontvang antwoord op jouw vragen. Ik ben bereikbaar per mail of telefoon.”
Deze blog is onderdeel van een blogreeks die wordt geschreven door advocaten insolventierecht uit Nijmegen: Christiaan Donners, Laurens Sjoerts, Maarten Winkels, Ira Koumans en Ellen Willemsen.
Onder andere de volgende onderwerpen aan bod:
- Lopende overeenkomsten en (dreigend) faillissement: wat als een contractspartij haar verplichtingen niet nakomt?
- De sterke positie van de verhuurder bij (dreigend) faillissement van de huurder
- Hoe beschermen het eigendomsvoorbehoud en het recht van reclame leveranciers?
- Zekerheid bij onbetaalde facturen: hypotheek- en pandrecht uitgelegd
- Persoonlijke zekerheid: borgstelling en bankgaranties
- De faillissementspauliana: let op met handelen in het zicht van faillissement
- Zekerheid door beslag: hoe gaat het in zijn werk bij onbetaalde facturen?
- Verrekening in en rondom faillissement
- Praktische tips






