Hoe beschermen het eigendomsvoorbehoud en het recht van reclame leveranciers?

Een afnemer betaalt niet, betalingsachterstanden lopen op en uiteindelijk dreigt een faillissement. Voor leveranciers is dit een vervelend scenario: openstaande facturen leveren in het faillissement meestal slechts een concurrente vordering op, zonder enige vorm van voorrang. De kans daardoor is dan klein dat de vordering volledig wordt voldaan.

De wet biedt leveranciers een aantal mogelijkheden om hun positie te versterken, zowel vóór het faillissement bij aanhoudende financiële problemen, als na het uitspreken van het faillissement van de afnemer. In deze blog lichten wij twee mogelijkheden toe: het eigendomsvoorbehoud en het recht van reclame.

Het eigendomsvoorbehoud is voor leveranciers een krachtig middel om hun positie te versterken. Het eigendomsvoorbehoud (artikel 3:92 BW) zorgt ervoor dat de leverancier eigenaar van de producten blijft totdat de koopprijs volledig is betaald.

Dit betekent dat een leverancier geleverde producten kan opeisen wanneer de betaaltermijn is verstreken en de afnemer de factuur nog niet (volledig) heeft betaald.

Gaat de afnemer failliet voordat producten zijn opgeëist en teruggehaald? Ook dan kan de leverancier zich beroepen op het eigendomsvoorbehoud. Dankzij het eigendomsvoorbehoud vallen geleverde, maar onbetaalde producten niet in de “faillissementsboedel”.

Wil je als leverancier gebruik maken van een eigendomsvoorbehoud, onthoud dan de volgende vier aandachtspunten:

1. Neem het eigendomsvoorbehoud correct op in het contract of de algemene voorwaarden

Een eigendomsvoorbehoud moet contractueel worden overeengekomen tussen de leverancier en de afnemer. In de praktijk gebeurt dit meestal in de algemene voorwaarden. Hierbij is oplettendheid geboden. Een leverancier kan zich namelijk alleen beroepen op een eigendomsvoorbehoud als de algemene voorwaarden op tijd zijn overeengekomen (tijdig van toepassing zijn verklaard).

Ook moet de wederpartij een redelijke mogelijkheid hebben gehad om kennis te nemen van de voorwaarden. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de voorwaarden bij het sluiten van de overeenkomst, of bij de offerte, als bijlage mee te sturen. Onder omstandigheden kunnen de voorwaarden ook ter beschikking worden gesteld via een direct toegankelijke webpagina via een duidelijke hyperlink.

Let op: de algemene voorwaarden gelden niet wanneer ze pas achteraf, of bij het sturen van de factuur, van toepassing worden verklaard en ter beschikking worden gesteld. In dat geval kan de leverancier dus géén beroep doen op het eigendomsvoorbehoud.

2. Kies voor een “verlengd eigendomsvoorbehoud”

Bij langdurige handelsrelaties raden wij aaneen zogenoemd “verlengd eigendomsvoorbehoud” overeen te komen. Bij een “verlengd eigendomsvoorbehoud” blijft de leverancier namelijk eigenaar van alle geleverde producten totdat álle facturen door de afnemer zijn voldaan. Dit biedt extra bescherming wanneer over een langere periode meerdere leveringen plaatsvinden.

3. Zorg dat de producten identificeerbaar blijven

Om een geldig beroep te kunnen doen op het eigendomsvoorbehoud, is het van belang dat de leverancier de producten kan “identificeren”. Dit kan ingewikkeld worden wanneer identieke producten van verschillende leveranciers zijn opgeslagen bij dezelfde afnemer. Zeker wanneer er geen sprake is van een “verlengd eigendomsvoorbehoud” kan dit problemen opleveren.

Om te voorkomen dat de geleverde producten niet meer te identificeren zijn, kunnen leveranciers producten te markeren, bijvoorbeeld met een label of sticker. Op deze manier kan een leverancier aantonen dat de betreffende producten afkomstig zijn van zijn bedrijf en tot welke levering de producten behoorden.

4. Houd rekening met de afkoelingsperiode

In een faillissement wordt vaak een “afkoelingsperiode” afgekondigd. Dit is meestal voor de duur van twee maanden. Gedurende deze periode krijgt de curator de tijd om de schulden en de activa van de failliete onderneming te onderzoeken. Schuldeisers kunnen tijdens de afkoelingsperiode hun producten normaal gesproken niet ophalen.

In de praktijk kunnen hierover afspraken worden gemaakt met de curator. Daarbij kan de curator (onder omstandigheden) ook een redelijke boedelbijdrage vragen, bijvoorbeeld wanneer kosten zijn gemaakt om een ophaaldag te organiseren.

Let op: meld je tijdig bij de curator wanneer je aanspraak maakt op goederen die onder eigendomsvoorbehoud zijn geleverd. Zo wordt voorkomen dat de goederen worden verkocht of betrokken bij een doorstart.

Als een leverancier geen (geldig) eigendomsvoorbehoud overeengekomen is, kan het recht van reclame (artikel 7:39 BW) mogelijk een oplossing bieden.

Bij een succesvol beroep op het recht van reclame wordt de tussen de leverancier en de afnemer gesloten koopovereenkomst ontbonden. De leverancier kan de geleverde producten dan opeisen en terughalen (“revindiceren”).

Het recht van reclame kan zowel tijdens faillissement, als buiten faillissement worden ingeroepen en is daarom een krachtig middel voor leveranciers.

Anders dan het eigendomsvoorbehoud, hoeft het recht van reclame niet vooraf contractueel te worden overeengekomen tussen de leverancier en de afnemer. Wel moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan:

Een belangrijk aandachtspunt is dat een leverancier maar in een beperkte tijd een beroep kan doen op het recht van reclame. Het recht vervalt wanneer:

Ook vervalt het recht van reclame wanneer de afnemer de geleverde producten inmiddels heeft doorverkocht.

Het eigendomsvoorbehoud en het recht van reclame versterken de positie van de leverancier bij een afnemer met betalingsproblemen, zowel tijdens, als vóór faillissement. Wel is het voor leveranciers van belang om alert te zijn op de besproken aandachtspunten en vervaltermijnen.

Wil je als leverancier je positie richting afnemers versterken, of heb je te maken met een afnemer met betalingsproblemen? Neem gerust contact op, wij helpen je graag verder.

Deze blog is onderdeel van een blogreeks die wordt geschreven door advocaten insolventierecht uit Nijmegen: Christiaan Donners, Laurens Sjoerts, Maarten Winkels, Ira Koumans en Ellen Willemsen.

Onder andere de volgende onderwerpen aan bod: