Energietransitie

Wij begeleiden publieke en private partijen bij alle juridische aspecten van de energietransitie. Dat gaat onder meer over warmteprogramma’s, netcongestie en lokale energiestrategieën, duurzame gebiedsontwikkeling en publiek-private samenwerking. Dankzij onze landelijke praktijk en onze diepgaande kennis van het openbaar bestuur begrijpen wij hoe beleid, politiek en uitvoering elkaar beïnvloeden.

Gemeenten vervullen een sleutelrol in de energietransitie. Zij stellen beleid vast, faciliteren projecten, verlenen vergunningen en werken samen met systeembeheerders, marktpartijen en inwoners. Het raakt vrijwel alle onderdelen van de fysieke leefomgeving. Wij kennen de bestuurlijke, politieke en juridische context van deze opgaven goed.

Onze specialisten op het gebied van omgevingsrecht, bestuursrecht, vastgoedrecht, aanbestedingsrecht, vennootschapsrecht en energierecht werken nauw samen. Hierdoor kunnen wij cliënten gedurende het volledige traject ondersteunen: van beleidsvorming en planontwikkeling tot uitvoering, geschillenbeslechting en procedures. Vragen, meer weten of hulp nodig? Neem contact op met een van onze advocaten gespecialiseerd in energietransitie en ontdek wat wij voor jou kunnen betekenen.

Voor verduurzaming van de warmtevoorziening (‘van het aardgas af’) is een wettelijk instrumentarium opgetuigd in de Wet collectieve warmte (Wcw) en het Besluit collectieve warmte (Bcw) en (ondersteunend) in de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw). Klik hier voor meer informatie over onze dienstverlening bij de ontwikkeling van warmtenetten.

Op steeds meer plaatsen in Nederland is sprake van netcongestie: het elektriciteitsnet is vol doordat er geen of te weinig transportcapaciteit is. De oplossing is de verzwaring of zelfs uitbreiding van het net, maar dat kost tijd. Daardoor loopt de bouw van nieuwe woonwijken vertraging op. Wat kan de gemeente doen? Hoe werkt prioriteren en eerder aanvragen? Hoe kunnen marktpartijen samenwerken? Welke rol kan de gemeente daarin spelen en welke valkuilen zijn er? Wij zetten een aantal belangrijke zaken op een rij.

Op 1 januari 2026 is de Energiewet (Ew) in werking getreden. De Ew vervangt de Elektriciteitswet. Ook op grond van de Ew is de hoofdregel dat de systeembeheerder (voorheen: de netbeheerder) iedereen die dat wil van een aansluiting op het systeem (voorheen: het net) moet voorzien. Dat staat in artikel 3.38 Ew. De uitzondering is dat de systeembeheerder een aansluiting mag weigeren als er te weinig of geen transportcapaciteit is. De Ew sluit op dit punt aan op de rechtspraak die gevormd is onder de Elektriciteitswet en geeft geen oplossing voor netcongestie. 

De meest structurele oplossing voor netcongestie is de uitbreiding of verzwaring van het systeem. Dat kost tijd, met name doordat de uitbreiding en verzwaring ruimtelijk ingepast moeten worden. De gemeente kan daar een positieve bijdrage aan leveren door vergunningen voortvarend in behandeling te nemen.

De gemeente kan ook een positieve bijdrage leveren door afspraken te maken over het gebruik van beschikbare transportcapaciteit. Bijvoorbeeld bij gronduitgifte. Door spreiding van beschikbare capaciteit en door slimmer gebruik, is de uitbreiding of verzwaring van het systeem soms helemaal niet nodig of in ieder geval niet meteen (bijvoorbeeld niet in de bouwfase).

Per 1 juli 2026 kan iedereen, dus ook de gemeente de systeembeheerder vragen om op een wachtlijst geplaatst te worden. De systeembeheerder verdeelt beschikbare transportcapaciteit vervolgens over de wachtlijst op basis van een maatschappelijk prioriteringskader dat door de ACM is vastgesteld en op grond waarvan onder andere de bouw van woningen voorrang krijgt. Het kader zorgt dus niet voor méér transportcapaciteit, maar het zorgt er wel voor dat de gemeente bij de bouw van nieuwe woonwijken eerder in aanmerking komt voor beschikbare transportcapaciteit. Bovendien kan de gemeente transportcapaciteit binnenkort ook eerder aanvragen, tot zelfs wel 10 jaar vooruit. Ook dat zorgt niet voor méér transportcapaciteit, maar het zorgt wel voor meer houvast voor de gemeente bij de planning van nieuwe woonwijken.

Energieprojecten vragen om juridisch advies dat niet alleen juridisch juist is, maar ook bestuurlijk uitvoerbaar en maatschappelijk haalbaar. Wij combineren specialistische kennis met een pragmatische aanpak. We denken actief mee over oplossingen, signaleren risico’s en helpen stappen zetten die projecten daadwerkelijk verder brengen.

Of het nu gaat om een warmtenet, een zonnepark, een windproject, een energiehub of de verduurzaming van een bestaande wijk: wij helpen onze gemeenten en andere cliënten de juridische uitdagingen van de energietransitie succesvol aan te gaan.

Vragen? Neem contact op met een van onze specialisten energietransitie en ontdek wat wij voor uw organisatie kunnen betekenen.