Team Duurzaamheid

    Duurzaamheid staat wereldwijd hoog op de agenda. Dus ook in Nederland. Het Parijs-akkoord, het Nederlandse Klimaatakkoord en de Green Deal van de EU staan voor grote veranderingen. Deze veranderingen hebben grote gevolgen voor ‘het recht’ en iedereen die daarmee in aanraking komt.

    Voor wie hebben deze veranderingen gevolgen en om wat voor veranderingen gaat het dan?

    Bedrijven

    • (Talloze) innovatieve ontwikkelingen
    • Start-ups en nieuwe bedrijven met nieuwe duurzaamheidsoplossingen
    • Projectontwikkelaars met duurzame woningbouwprojecten
    • Industrie en aangescherpte milieunormen en circulaire bedrijfsvoering
    • Investeerders in duurzame projecten of bedrijven
    • Verkoop door initiatiefnemers van duurzame projecten
    • Samenwerkingsvormen tussen bedrijven, overheden en/of burgers

    Burgers

    • Woning van het gas af en aansluiting op een warmtenet
    • Zonnepanelen
    • Verplichte waterton, een groendak, warmtepomp, isolatie of het ontstenen van de tuin
    • Elektrische oplaadpaal voor de auto
    • Aanleg van windturbines of zonnepark in de buurt

     Overheden

    • Gemeenten en hun belangrijke (regie)rol bij de verduurzaming en energietransitie
    • Provincies en regionale energietransitie
    • Vergunnen van windparken en zonneparken
    • Bestaande woningen en andere gebouwen van het gas af
    • Veel nieuwe wetgeving (Omgevingswet, Warmtewet 2, Energiewet)
    • Klimaatadaptatie
    • Biodiversiteit

    Voor al deze spelers betekent duurzaamheid: nieuwe ontwikkelingen én regels. En dus ook nieuwe keuzes.

    Rechtsgebieden in de duurzaamheidssector

    In de duurzaamheidssector komen veel rechtsgebieden samen, zoals:

    Omgevings- en milieurecht

    In de nieuwe Omgevingswet is ‘duurzame ontwikkeling’ expliciet als belangrijk maatschappelijk doel benoemd. Duurzaamheidsthema’s zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie zijn inmiddels onlosmakelijk onderdeel van (de ontwikkeling van) de omgeving en kunnen een plaats krijgen in regelgeving zoals omgevingsplannen.

    Voor bedrijven gelden steeds strengere milieunormen in omgevingsplannen, maatwerkregels of omgevingsvergunningen. Hoe moeten bestaande woningen van het gas?

    Verder zijn nu al belangrijke duurzaamheidsprojecten in onze fysieke leefomgeving te herkennen, namelijk: wind- en zonneparken. Waar moeten die komen? En hoe regelen we dat met het bestaande elektriciteitsnet? Hoe past de voetafdruk van de industrie in het nieuwe duurzaamheidsdenken en wat betekent dit voor milieuvergunningen?

    Energierecht

    Zoals in het Klimaatakkoord benoemd: de energietransitie heeft grote veranderingen in de wereld van het energierecht tot gevolg.

    De meest in het oog springende wijziging is dat alle bestaande gebouwen van het gas af moeten. Dit is een groot vraagstuk. De Elektriciteitswet en de Gaswet zullen ingrijpend veranderen en er komt een nieuwe Energiewet en Warmtewet.

    Kostenverhaal

    Het kostenverhaal is een belangrijk element voor de ontwikkeling van nieuwe initiatieven waar de medewerking van de gemeente nodig is. Voor de aanleg van wind- en zonneparken is het kostenverhaal op privaatrechtelijke wijze mogelijk, door afspraken vastleggen in een anterieure overeenkomst. Het kostenverhaal is niet mogelijk op publiekrechtelijke wijze met een exploitatieplan, omdat wind- en zonneparken geen aangewezen bouwplannen in de zin van artikel 6.2.1. Bro zijn. De gemeente heeft in anterieure overeenkomsten ruimere mogelijkheden voor kostenverhaal dan bij kostenverhaal op grond van een exploitatieplan. Dus ook als geen sprake is van een aangewezen bouwplan als bedoeld in artikel 6.2.1. Bro. Een gemeente heeft veel onderhandelingsruimte, maar er mag geen sprake zijn van betaalplanologie Waar de juridische grenzen liggen is niet altijd eenvoudig vast te stellen. Voldoende reden dus om tijdig en goed stil te staan bij de (on)mogelijkheden van het kostenverhaal.

    Contractenrecht

    Het contractenrecht speelt een rol bij bijvoorbeeld het adviseren en opstellen van contracten bij de realisatie van duurzame energieprojecten, zoals wind- en zonneparken op water of land.

    Samenwerkingsovereenkomst of aandeelhoudersovereenkomst

    Voor het opzetten van nieuwe duurzame bedrijven of projecten wordt vaak gekozen voor een contract of een samenwerking in de vorm van een aparte rechtsvorm zoals een BV of Stichting. In het geval van meerdere aandeelhouders in een BV is een aandeelhoudersovereenkomst een must. Hierin worden onder andere afspraken vastgelegd over zeggenschap, financiering en winstgerechtigdheid. Vaak is er daarnaast een overeenkomst van opdracht met één van de aandeelhouders of bestuurders die werkzaamheden voor het project uitvoert. Het is zaak hierover goede afspraken te maken om ter voorkoming van ongewenste belangenverstrengeling.

    Burgerparticipaties in duurzame projecten zijn er ook in alle soorten en maten, bijvoorbeeld als leden in een coöperatie, of (stemrechtloze) aandeelhouders in een BV.

    Huurrecht

    Met ingang van 1 januari 2023 geldt een Energielabel C verplichting voor kantoorruimte. Dat kan betekenen dat het gehuurde moet worden verduurzaamd en roept de vraag op voor wiens rekening deze kosten zijn. Duurzaamheids- of green lease bepalingen in de huurovereenkomst zijn dan ook de nieuwe standaard.

    Ook geldt de informatieplicht energiebesparing. De drijver van een inrichting moet aangeven welke energiebesparende maatregelen al zijn getroffen.

    Zakelijke rechten

    De realisatie van een wind- of zonnepark vindt niet altijd plaats op grond die eigendom is. Om te voorkomen dat de eigendom van het wind- of zonnepark door natrekking in handen komt van de grondeigenaar, moet een zakelijk recht zoals een opstalrecht worden gevestigd.

    Juridische experts van Team Duurzaamheid

    Al deze expertises heeft Hekkelman gebundeld in haar Team Duurzaamheid, bestaande uit experts die niet alleen goed thuis zijn in hun juridische expertise(s), maar bovendien veel ervaring hebben binnen de duurzaamheidssector.

    Op het gebied van duurzaamheid staan onze advocaten en notarissen al jaren verschillende partijen bij, zoals gemeenten, projectontwikkelaars (bijvoorbeeld zonne- en windparken), woningbouwontwikkelaars en grondeigenaren.

    Neem vrijblijvend contact op

    • Heb je vragen over de toepassing van klimaatadaptatie, biodiversiteit of energietransitie in omgevingsplannen?
    • Wil je weten hoe je om moet gaan met de wijzingen in de Elektriciteitswet en Gaswet die eraan komen?
    • Wil je dat we meedenken bij het realiseren van grootschalige projecten zoals wind- en zonneparken?
    • Heb je vragen over hoe je afspraken tussen partijen zo goed mogelijk kunt vastleggen?
    • Wil je sparren over de participatie van een investeerder, leverancier, buurtgenoten, of in welke rechtsvorm die samenwerking het beste kan worden gegoten?
    • Vraag je je af aan welke voorwaarden een warmtebedrijf zal moeten voldoen ?
    • Of heb je een andere vraag op het gebied van duurzaamheid?

    Aarzel dan niet om contact op te nemen met één van de contactpersonen. De contactgegevens vind je op deze pagina. Ook kun je bellen naar het algemene nummer via 024 382 8384.